AN4.162
17. Das Kapitel über die Übung
17. Paṭipadāvagga
Ausführlich
„Mönche und Nonnen, es gibt vier Übungswege. Welche vier? Schmerzhafte Übung mit langsamer Einsicht, schmerzhafte Übung mit rascher Einsicht, angenehme Übung mit langsamer Einsicht und angenehme Übung mit rascher Einsicht.
Und was ist die schmerzhafte Übung mit langsamer Einsicht? Da ist jemand gewöhnlich voller heftiger Gier, voller heftigen Hasses und voller heftiger Täuschung. Er fühlt häufig den Schmerz und die Traurigkeit, die mit Gier, Hass und Täuschung einhergehen. Und diese fünf Fähigkeiten sind bei ihm schwach ausgeprägt: Vertrauen, Energie, Achtsamkeit, Versenkung und Weisheit. Aus diesem Grund erreicht er nur langsam die Bedingungen zum Auflösen der Befleckungen in diesem Leben. Das nennt man die schmerzhafte Übung mit langsamer Einsicht.
Und was ist die schmerzhafte Übung mit rascher Einsicht? Da ist jemand gewöhnlich voller heftiger Gier, voller heftigen Hasses und voller heftiger Täuschung. Er fühlt häufig den Schmerz und die Traurigkeit, die mit Gier, Hass und Täuschung einhergehen. Und diese fünf Fähigkeiten sind bei ihm stark ausgeprägt: Vertrauen, Energie, Achtsamkeit, Versenkung und Weisheit. Aus diesem Grund erreicht er rasch die Bedingungen zum Auflösen der Befleckungen in diesem Leben. Das nennt man die schmerzhafte Übung mit rascher Einsicht.
Und was ist die angenehme Übung mit langsamer Einsicht? Da ist jemand gewöhnlich nicht voller heftiger Gier, voller heftigen Hasses und voller heftiger Täuschung. Er fühlt selten den Schmerz und die Traurigkeit, die mit Gier, Hass und Täuschung einhergehen. Und diese fünf Fähigkeiten sind bei ihm schwach ausgeprägt: Vertrauen, Energie, Achtsamkeit, Versenkung und Weisheit. Aus diesem Grund erreicht er nur langsam die Bedingungen zum Auflösen der Befleckungen in diesem Leben. Das nennt man die angenehme Übung mit langsamer Einsicht.
Und was ist die angenehme Übung mit rascher Einsicht? Da ist jemand gewöhnlich nicht voller heftiger Gier, voller heftigen Hasses und voller heftiger Täuschung. Er fühlt selten den Schmerz und die Traurigkeit, die mit Gier, Hass und Täuschung einhergehen. Und diese fünf Fähigkeiten sind bei ihm stark ausgeprägt: Vertrauen, Energie, Achtsamkeit, Versenkung und Weisheit. Aus diesem Grund erreicht er rasch die Bedingungen zum Auflösen der Befleckungen in diesem Leben. Das nennt man die angenehme Übung mit rascher Einsicht.
Das sind die vier Übungswege.“
In Detail
“Mendicants, there are four ways of practice. What four? Painful practice with slow insight, painful practice with swift insight, pleasant practice with slow insight, and pleasant practice with swift insight.
And what’s the painful practice with slow insight? It’s when someone is ordinarily full of acute greed, hate, and delusion. They often feel the pain and sadness that greed, hate, and delusion bring. These five faculties manifest in them weakly: faith, energy, mindfulness, immersion, and wisdom. Because of this, they only slowly attain the conditions for ending the defilements in the present life. This is called the painful practice with slow insight.
And what’s the painful practice with swift insight? It’s when someone is ordinarily full of acute greed, hate, and delusion. They often feel the pain and sadness that greed, hate, and delusion bring. And these five faculties manifest in them strongly: faith, energy, mindfulness, immersion, and wisdom. Because of this, they swiftly attain the conditions for ending the defilements in the present life. This is called the painful practice with swift insight.
And what’s pleasant practice with slow insight? It’s when someone is not ordinarily full of acute greed, hate, and delusion. They rarely feel the pain and sadness that greed, hate, and delusion bring. These five faculties manifest in them weakly: faith, energy, mindfulness, immersion, and wisdom. Because of this, they only slowly attain the conditions for ending the defilements in the present life. This is called the pleasant practice with slow insight.
And what’s the pleasant practice with swift insight? It’s when someone is not ordinarily full of acute greed, hate, and delusion. They rarely feel the pain and sadness that greed, hate, and delusion bring. These five faculties manifest in them strongly: faith, energy, mindfulness, immersion, and wisdom. Because of this, they swiftly attain the conditions for ending the defilements in the present life. This is called the pleasant practice with swift insight.
These are the four ways of practice.”
Vitthārasutta
“Catasso imā, bhikkhave, paṭipadā. Katamā catasso? Dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti— saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā dandhaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā.
Katamā ca, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi tibbarāgajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi tibbadosajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi tibbamohajātiko hoti, abhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti— saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā khippaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhā paṭipadā khippābhiññā.
Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Tassimāni pañcindriyāni mudūni pātubhavanti— saddhindriyaṁ …pe… paññindriyaṁ. So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ muduttā dandhaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā dandhābhiññā.
Katamā ca, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā? Idha, bhikkhave, ekacco pakatiyāpi na tibbarāgajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ rāgajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi na tibbadosajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ dosajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Pakatiyāpi na tibbamohajātiko hoti, nābhikkhaṇaṁ mohajaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Tassimāni pañcindriyāni adhimattāni pātubhavanti— saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ. So imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ adhimattattā khippaṁ ānantariyaṁ pāpuṇāti āsavānaṁ khayāya. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sukhā paṭipadā khippābhiññā.
Imā kho, bhikkhave, catasso paṭipadā”ti.