SN35.238
19. Das Kapitel über das Gleichnis von den Giftschlangen
19. Āsīvisavagga
Das Gleichnis von den Giftschlangen
„Mönche und Nonnen, angenommen, da wären vier Giftschlangen mit tödlichem Gift. Dann käme da ein Mensch, der leben wollte und nicht sterben, der Glück wollte und vor Schmerz zurückschreckte.
Man sagte zu ihm: ‚He, Mann, hier sind vier Giftschlangen mit tödlichem Gift. Sie müssen von Zeit zu Zeit aufgenommen, gewaschen, gefüttert und schlafen gelegt werden. Aber wenn eine der vier Giftschlangen zornig auf dich wird, treffen dich Tod oder tödlicher Schmerz. So tue also, was getan werden muss.‘
Da würde dieser Mann voller Furcht vor den vier Giftschlangen hierhin oder dorthin fliehen.
Man sagte zu ihm: ‚He, Mann, da sind fünf Todfeinde, die dich verfolgen: „Wenn wir ihn erwischen, werden wir ihn auf der Stelle umbringen!“ So tue also, was getan werden muss.‘
Da würde dieser Mann voller Furcht vor den vier Giftschlangen und den fünf Todfeinden hierhin oder dorthin fliehen.
Man sagte zu ihm: ‚He, Mann, da ist ein sechster verborgener Mörder mit gezogenem Schwert, der dich verfolgt: „Wenn ich ihn erwische, werde ich ihm auf der Stelle den Kopf abschlagen!“ So tue also, was getan werden muss.‘
Da würde dieser Mann voller Furcht vor den vier Giftschlangen und den fünf Todfeinden und dem verborgenen Mörder hierhin oder dorthin fliehen.
Er sähe ein leeres Dorf. Aber jedes Haus, das er betritt, ist unbewohnt, verlassen und leer. Und jedes Gefäß, das er berührt, ist inhaltslos, hohl und leer.
Man sagte zu ihm: ‚He, Mann, da sind Räuber, die Dörfer überfallen, und sie schlagen jetzt zu. So tue also, was getan werden muss.‘
Da würde dieser Mann voller Furcht vor den vier Giftschlangen und den fünf Todfeinden und dem verborgenen Mörder und den Räubern hierhin oder dorthin fliehen.
Er sähe eine große Sintflut; dieses Ufer wäre bedrohlich und gefährlich, während das andere Ufer ein Refugium frei von Gefahr wäre. Doch es gäbe keine Fähre oder Brücke, um hinüberzugelangen.
Da dächte der Mann: ‚Warum sammle ich nicht Gras, Stöcke, Zweige und Blätter und baue ein Floß? Wenn ich auf dem Floß sitze und mit Händen und Füßen paddele, kann ich sicher zum anderen Ufer gelangen.‘
Und genau das täte er. Nachdem er hinübergelangt und darüber hinausgegangen ist, steht der Brahmane auf festem Boden.
Ich habe mir dieses Gleichnis ausgedacht, um etwas deutlich zu machen. Und das ist die Bedeutung:
‚Vier Giftschlangen mit tödlichem Gift‘ ist ein Ausdruck für die vier Grundzustände: die Elemente Erde, Wasser, Feuer und Wind.
‚Fünf Todfeinde‘ ist ein Ausdruck für die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate: nämlich Form, Gefühl, Wahrnehmung, Willensbildungsprozesse und Bewusstsein.
‚Der sechste verborgene Mörder mit gezogenem Schwert‘ ist ein Ausdruck für Genießen und Gier.
‚Leeres Dorf‘ ist ein Ausdruck für die sechs inneren Sinnesfelder. Wenn ein kluger, fähiger und verständiger Mensch dieses in Bezug auf das Auge erforscht, erscheint es inhaltslos, hohl und leer. Wenn ein kluger, fähiger und verständiger Mensch es in Bezug auf das Ohr … die Nase … die Zunge … den Körper … oder den Geist erforscht, erscheint es inhaltslos, hohl und leer.
‚Räuber, die Dörfer überfallen‘ ist ein Ausdruck für die sechs äußeren Sinnesfelder. Das Auge wird von angenehmen und unangenehmen Bildern getroffen. Das Ohr … Die Nase … Die Zunge … Der Körper … Der Geist wird von angenehmen und unangenehmen Vorstellungen getroffen.
‚Große Sintflut‘ ist ein Ausdruck für die vier Fluten: die Flut der Sinnlichkeit, die Flut des Wunsches nach Wiedergeburt, die Flut der Ansichten und die Flut der Unwissenheit.
‚Dieses Ufer ist bedrohlich und gefährlich‘ ist ein Ausdruck für substanzielle Wirklichkeit.
‚Das andere Ufer, das ein Refugium frei von Gefahr ist‘ ist ein Ausdruck für das Erlöschen.
‚Das Floß‘ ist ein Ausdruck für den edlen achtfachen Pfad: nämlich rechte Ansicht, rechtes Denken, rechte Rede, rechtes Handeln, rechter Lebenserwerb, rechter Einsatz, rechte Achtsamkeit und rechte Versenkung.
‚Mit Händen und Füßen paddeln‘ ist ein Ausdruck für das Aufrütteln der Energie.
‚Nachdem er hinübergelangt und darüber hinausgegangen ist, steht der Brahmane auf festem Boden‘ ist ein Ausdruck für einen Vollendeten.“
The Simile of the Vipers
“Mendicants, suppose there were four venomous vipers of awesome might. Then a person would come along who wants to live and doesn’t want to die, who wants to be happy and recoils from pain.
They’d say to him, ‘My friend, here are four venomous vipers of awesome might. They must be periodically picked up, washed, fed, and put to sleep. But when one or other of these four venomous vipers gets angry with you, you’ll meet with death or deadly pain. So then, my friend, do what has to be done.’
Then that man, terrified of those four venomous vipers, would flee this way or that.
They’d say to him, ‘My friend, there are five deadly enemies chasing you, thinking: “When we catch sight of him, we’ll murder him right there!” So then, my friend, do what has to be done.’
Then that man, terrified of those four venomous vipers and those five deadly enemies, would flee this way or that.
They’d say to him, ‘My friend, there’s a sixth hidden killer chasing you with a drawn sword, thinking: “When I catch sight of him, I’ll chop off his head right there!” So then, my friend, do what has to be done.’
Then that man, terrified of those four venomous vipers and those five deadly enemies and the hidden killer, would flee this way or that.
He’d see an empty village. But whatever house he enters is vacant, deserted, and empty. And whatever vessel he touches is vacant, hollow, and empty.
They’d say to him, ‘My friend, there are bandits who raid villages, and they’re striking now. So then, my friend, do what has to be done.’
Then that man, terrified of those four venomous vipers and those five deadly enemies and the hidden killer and the bandits, would flee this way or that.
He’d see a large deluge, whose near shore is dubious and perilous, while the far shore is a sanctuary free of peril. But there’s no ferryboat or bridge for crossing over.
Then that man would think, ‘Why don’t I gather grass, sticks, branches, and leaves and make a raft? Riding on the raft, and paddling with my hands and feet, I can safely reach the far shore.’
And so that man did exactly that. Having crossed over and gone to the far shore, the brahmin stands on solid ground.
I’ve made up this simile to make a point. And this is the point.
‘Four venomous vipers of awesome might’ is a term for the four principal states: the elements of earth, water, fire, and air.
‘Five deadly enemies’ is a term for the five grasping aggregates, that is: form, feeling, perception, choices, and consciousness.
‘The sixth hidden killer with a drawn sword’ is a term for relishing and greed.
‘Empty village’ is a term for the six interior sense fields. If an astute, competent, clever person investigates this in relation to the eye, it appears vacant, hollow, and empty. If an astute, competent, clever person investigates this in relation to the ear … nose … tongue … body … mind, it appears vacant, hollow, and empty.
‘Bandits who raid villages’ is a term for the six exterior sense fields. The eye is struck by both agreeable and disagreeable sights. The ear … nose … tongue … body … mind is struck by both agreeable and disagreeable ideas.
‘Large deluge’ is a term for the four floods: the floods of sensual pleasures, desire to be reborn, views, and ignorance.
‘The near shore that’s dubious and perilous’ is a term for substantial reality.
‘The far shore, a sanctuary free of peril’ is a term for extinguishment.
‘The raft’ is a term for the noble eightfold path, that is: right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.
‘Paddling with hands and feet’ is a term for rousing energy.
‘Crossed over, gone to the far shore, the brahmin stands on solid ground’ is a term for a perfected one.”
Āsīvisopamasutta
“Seyyathāpi, bhikkhave, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ: ‘ime te, ambho purisa, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā kālena kālaṁ vuṭṭhāpetabbā, kālena kālaṁ nhāpetabbā, kālena kālaṁ bhojetabbā, kālena kālaṁ saṁvesetabbā. Yadā ca kho te, ambho purisa, imesaṁ catunnaṁ āsīvisānaṁ uggatejānaṁ ghoravisānaṁ aññataro vā aññataro vā kuppissati, tato tvaṁ, ambho purisa, maraṇaṁ vā nigacchasi, maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ. Yaṁ te, ambho purisa, karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṁ āsīvisānaṁ uggatejānaṁ ghoravisānaṁ yena vā tena vā palāyetha.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ: ‘ime kho, ambho purisa, pañca vadhakā paccatthikā piṭṭhito piṭṭhito anubandhā, yattheva naṁ passissāma tattheva jīvitā voropessāmāti. Yaṁ te, ambho purisa, karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṁ āsīvisānaṁ uggatejānaṁ ghoravisānaṁ, bhīto pañcannaṁ vadhakānaṁ paccatthikānaṁ yena vā tena vā palāyetha.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ: ‘ayaṁ te, ambho purisa, chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsiko piṭṭhito piṭṭhito anubandho yattheva naṁ passissāmi tattheva siro pātessāmīti. Yaṁ te, ambho purisa, karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṁ āsīvisānaṁ uggatejānaṁ ghoravisānaṁ, bhīto pañcannaṁ vadhakānaṁ paccatthikānaṁ, bhīto chaṭṭhassa antaracarassa vadhakassa ukkhittāsikassa yena vā tena vā palāyetha.
So passeyya suññaṁ gāmaṁ. Yaññadeva gharaṁ paviseyya rittakaññeva paviseyya tucchakaññeva paviseyya suññakaññeva paviseyya. Yaññadeva bhājanaṁ parimaseyya rittakaññeva parimaseyya tucchakaññeva parimaseyya suññakaññeva parimaseyya.
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ: ‘idāni, ambho purisa, imaṁ suññaṁ gāmaṁ corā gāmaghātakā pavisanti. Yaṁ te, ambho purisa, karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
Atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṁ āsīvisānaṁ uggatejānaṁ ghoravisānaṁ, bhīto pañcannaṁ vadhakānaṁ paccatthikānaṁ, bhīto chaṭṭhassa antaracarassa vadhakassa ukkhittāsikassa, bhīto corānaṁ gāmaghātakānaṁ yena vā tena vā palāyetha.
So passeyya mahantaṁ udakaṇṇavaṁ orimaṁ tīraṁ sāsaṅkaṁ sappaṭibhayaṁ, pārimaṁ tīraṁ khemaṁ appaṭibhayaṁ. Na cassa nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṁ gamanāya.
Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa: Yannūnāhaṁ tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ saṅkaḍḍhitvā kullaṁ bandhitvā taṁ kullaṁ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṁ gaccheyyan’ti.
Atha kho so, bhikkhave, puriso tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ saṅkaḍḍhitvā kullaṁ bandhitvā taṁ kullaṁ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṁ gaccheyya, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
Upamā kho myāyaṁ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. Ayañcettha attho—
cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho, bhikkhave, catunnetaṁ mahābhūtānaṁ adhivacanaṁ— pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā.
Pañca vadhakā paccatthikāti kho, bhikkhave, pañcannetaṁ upādānakkhandhānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ— rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa.
Chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsikoti kho, bhikkhave, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ.
Suñño gāmoti kho, bhikkhave, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ. Cakkhuto cepi naṁ, bhikkhave, paṇḍito byatto medhāvī upaparikkhati rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, suññakaññeva khāyati …pe… jivhāto cepi naṁ, bhikkhave …pe… manato cepi naṁ, bhikkhave, paṇḍito byatto medhāvī upaparikkhati rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, suññakaññeva khāyati.
Corā gāmaghātakāti kho, bhikkhave, channetaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ. Cakkhu, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu rūpesu; sotaṁ, bhikkhave …pe… ghānaṁ, bhikkhave …pe… jivhā, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu rasesu; kāyo, bhikkhave …pe… mano, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu dhammesu.
Mahā udakaṇṇavoti kho, bhikkhave, catunnetaṁ oghānaṁ adhivacanaṁ— kāmoghassa, bhavoghassa, diṭṭhoghassa, avijjoghassa.
Orimaṁ tīraṁ sāsaṅkaṁ sappaṭibhayanti kho, bhikkhave, sakkāyassetaṁ adhivacanaṁ.
Pārimaṁ tīraṁ khemaṁ appaṭibhayanti kho, bhikkhave, nibbānassetaṁ adhivacanaṁ.
Kullanti kho, bhikkhave, ariyassetaṁ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṁ, seyyathidaṁ— sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
Tassa hatthehi ca pādehi ca vāyāmoti kho, bhikkhave, vīriyārambhassetaṁ adhivacanaṁ.
Tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti kho, bhikkhave, arahato etaṁ adhivacanan”ti.