20. Phussabuddhavaṁsa

“Tattheva maṇḍakappamhi,
ahu satthā anuttaro;
Anūpamo asamasamo,
phusso lokagganāyako.

Sopi sabbaṁ tamaṁ hantvā,
vijaṭetvā mahājaṭaṁ;
Sadevakaṁ tappayanto,
abhivassi amatambunā.

Dhammacakkaṁ pavattente,
phusse nakkhattamaṅgale;
Koṭisatasahassānaṁ,
paṭhamābhisamayo ahu.

Navutisatasahassānaṁ,
dutiyābhisamayo ahu;
Asītisatasahassānaṁ,
tatiyābhisamayo ahu.

Sannipātā tayo āsuṁ,
phussassāpi mahesino;
Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ,
santacittāna tādinaṁ.

Saṭṭhisatasahassānaṁ,
paṭhamo āsi samāgamo;
Paññāsasatasahassānaṁ,
dutiyo āsi samāgamo.

Cattārīsasatasahassānaṁ,
Tatiyo āsi samāgamo;
Anupādā vimuttānaṁ,
Vocchinnapaṭisandhinaṁ.

Ahaṁ tena samayena,
vijitāvī nāma khattiyo;
Chaḍḍayitvā mahārajjaṁ,
pabbajiṁ tassa santike.

Sopi maṁ buddho byākāsi,
phusso lokagganāyako;
‘Dvenavute ito kappe,
ayaṁ buddho bhavissati.

Padhānaṁ padahitvāna,
…pe…
hessāma sammukhā imaṁ’.

Tassāpi vacanaṁ sutvā,
bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ;
Uttariṁ vatamadhiṭṭhāsiṁ,
dasapāramipūriyā.

Suttantaṁ vinayañcāpi,
navaṅgaṁ satthusāsanaṁ;
Sabbaṁ pariyāpuṇitvā,
sobhayiṁ jinasāsanaṁ.

Tatthappamatto viharanto,
brahmaṁ bhāvetva bhāvanaṁ;
Abhiññāsu pāramiṁ gantvā,
brahmalokamagañchahaṁ.

Kāsikaṁ nāma nagaraṁ,
jayaseno nāma khattiyo;
Sirimā nāma janikā,
phussassāpi mahesino.

Navavassasahassāni,
Agāraṁ ajjha so vasi;
Garuḷapakkha haṁsa suvaṇṇabhārā,
Tayo pāsādamuttamā.

Tiṁsaitthisahassāni,
nāriyo samalaṅkatā;
Kisāgotamī nāma nārī,
anūpamo nāma atrajo.

Nimitte caturo disvā,
hatthiyānena nikkhami;
Chamāsaṁ padhānacāraṁ,
acarī purisuttamo.

Brahmunā yācito santo,
phusso lokagganāyako;
Vatti cakkaṁ mahāvīro,
migadāye naruttamo.

Surakkhito dhammaseno,
ahesuṁ aggasāvakā;
Sabhiyo nāmupaṭṭhāko,
phussassāpi mahesino.

Cālā ca upacālā ca,
ahesuṁ aggasāvikā;
Bodhi tassa bhagavato,
āmaṇḍoti pavuccati.

Dhanañcayo visākho ca,
ahesuṁ aggupaṭṭhakā;
Padumā ceva nāgā ca,
ahesuṁ aggupaṭṭhikā.

Aṭṭhapaṇṇāsaratanaṁ,
sopi accuggato muni;
Sobhate sataraṁsīva,
uḷurājāva pūrito.

Navutivassasahassāni,
āyu vijjati tāvade;
Tāvatā tiṭṭhamāno so,
tāresi janataṁ bahuṁ.

Ovaditvā bahū satte,
santāretvā bahū jane;
Sopi satthā atulayaso,
nibbuto so sasāvako.

Phusso jinavaro satthā,
Senārāmamhi nibbuto;
Dhātuvitthārikaṁ āsi,
Tesu tesu padesato”ti.

Phussassa bhagavato vaṁso aṭṭhārasamo.