6. Sumanabuddhavaṁsa

“Maṅgalassa aparena,
sumano nāma nāyako;
Sabbadhammehi asamo,
sabbasattānamuttamo.

Tadā amatabheriṁ so,
āhanī mekhale pure;
Dhammasaṅkhasamāyuttaṁ,
navaṅgaṁ jinasāsanaṁ.

Nijjinitvā kilese so,
patvā sambodhimuttamaṁ;
Māpesi nagaraṁ satthā,
saddhammapuravaruttamaṁ.

Nirantaraṁ akuṭilaṁ,
ujuṁ vipulavitthataṁ;
Māpesi so mahāvīthiṁ,
satipaṭṭhānavaruttamaṁ.

Phale cattāri sāmaññe,
catasso paṭisambhidā;
Chaḷabhiññāṭṭhasamāpattī,
pasāresi tattha vīthiyaṁ.

Ye appamattā akhilā,
hirivīriyehupāgatā;
Te te ime guṇavare,
ādiyanti yathā sukhaṁ.

Evametena yogena,
uddharanto mahājanaṁ;
Bodhesi paṭhamaṁ satthā,
koṭisatasahassiyo.

Yamhi kāle mahāvīro,
ovadī titthiye gaṇe;
Koṭisahassābhisamiṁsu,
dutiye dhammadesane.

Yadā devā manussā ca,
samaggā ekamānasā;
Nirodhapañhaṁ pucchiṁsu,
saṁsayañcāpi mānasaṁ.

Tadāpi dhammadesane,
nirodhaparidīpane;
Navutikoṭisahassānaṁ,
tatiyābhisamayo ahu.

Sannipātā tayo āsuṁ,
sumanassa mahesino;
Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ,
santacittāna tādinaṁ.

Vassaṁvutthassa bhagavato,
abhighuṭṭhe pavāraṇe;
Koṭisatasahassehi,
pavāresi tathāgato.

Tatoparaṁ sannipāte,
vimale kañcanapabbate;
Navutikoṭisahassānaṁ,
dutiyo āsi samāgamo.

Yadā sakko devarājā,
buddhadassanupāgami;
Asītikoṭisahassānaṁ,
tatiyo āsi samāgamo.

Ahaṁ tena samayena,
nāgarājā mahiddhiko;
Atulo nāma nāmena,
ussannakusalasañcayo.

Tadāhaṁ nāgabhavanā,
nikkhamitvā sañātibhi;
Nāgānaṁ dibbaturiyehi,
sasaṅghaṁ jinamupaṭṭhahiṁ.

Koṭisatasahassānaṁ,
annapānena tappayiṁ;
Paccekadussayugaṁ datvā,
saraṇaṁ tamupāgamiṁ.

Sopi maṁ buddho byākāsi,
sumano lokanāyako;
‘Aparimeyyito kappe,
ayaṁ buddho bhavissati.

Padhānaṁ padahitvāna,
…pe…
hessāma sammukhā imaṁ’.

Tassāpi vacanaṁ sutvā,
bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ;
Uttariṁ vatamadhiṭṭhāsiṁ,
dasapāramipūriyā.

Nagaraṁ mekhalaṁ nāma,
sudatto nāma khattiyo;
Sirimā nāma janikā,
sumanassa mahesino.

Navavassasahassāni,
agāraṁ ajjha so vasi;
Cando sucando vaṭaṁso ca,
tayo pāsādamuttamā.

Tesaṭṭhisatasahassāni,
nāriyo samalaṅkatā;
Vaṭaṁsikā nāma nārī,
anūpamo nāma atrajo.

Nimitte caturo disvā,
hatthiyānena nikkhami;
Anūnadasamāsāni,
padhānaṁ padahī jino.

Brahmunā yācito santo,
sumano lokanāyako;
Vatti cakkaṁ mahāvīro,
mekhale puramuttame.

Saraṇo bhāvitatto ca,
ahesuṁ aggasāvakā;
Udeno nāmupaṭṭhāko,
sumanassa mahesino.

Soṇā ca upasoṇā ca,
ahesuṁ aggasāvikā;
Sopi buddho amitayaso,
nāgamūle abujjhatha.

Varuṇo ceva saraṇo ca,
ahesuṁ aggupaṭṭhakā;
Cālā ca upacālā ca,
ahesuṁ aggupaṭṭhikā.

Uccattanena so buddho,
navutihatthamuggato;
Kañcanagghiyasaṅkāso,
dasasahassī virocati.

Navutivassasahassāni,
āyu vijjati tāvade;
Tāvatā tiṭṭhamāno so,
tāresi janataṁ bahuṁ.

Tāraṇīye tārayitvā,
bodhanīye ca bodhayi;
Parinibbāyi sambuddho,
uḷurājāva atthami.

Te ca khīṇāsavā bhikkhū,
so ca buddho asādiso;
Atulappabhaṁ dassayitvā,
nibbutā ye mahāyasā.

Tañca ñāṇaṁ atuliyaṁ,
Tāni ca atulāni ratanāni;
Sabbaṁ tamantarahitaṁ,
Nanu rittā sabbasaṅkhārā.

Sumano yasadharo buddho,
Aṅgārāmamhi nibbuto;
Tattheva tassa jinathūpo,
Catuyojanamuggato”ti.

Sumanassa bhagavato vaṁso catuttho.