Liberation of heart
The heart's liberation from greed and hate, often named together with liberation by wisdom (paññāvimutti); as "unshakable" (akuppā) it is the one thing to be realised named in DN 34.
Related & connected
No semantic connections recorded.
Appears in
- Not yet recorded in any study text.
Across all traditions
Passages where cetovimutti occurs literally — in the original, and, where a German translation of the same lines exists, in German.
-
Tipiṭaka · Majjhima Nikāya 29 Primary passage
Zufrieden begrüßten die Mönche und Nonnen die Worte des Buddha.
Show the original (Pāli)
So tena ñāṇadassanena na attānukkaṁseti, na paraṁ vambheti. So tena ñāṇadassanena na majjati nappamajjati na pamādaṁ āpajjati, appamatto samāno asamayavimokkhaṁ ārādheti. Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ so bhikkhu tāya asamayavimuttiyā parihāyetha. Iti kho, bhikkhave, nayidaṁ brahmacariyaṁ lābhasakkārasilokānisaṁsaṁ, na sīlasampadānisaṁsaṁ, na samādhisampadānisaṁsaṁ, na ñāṇadassanānisaṁsaṁ. Yā ca kho ayaṁ, bhikkhave, akuppā cetovimutti— etadatthamidaṁ, bhikkhave, brahmacariyaṁ, etaṁ sāraṁ etaṁ pariyosānan”ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti. Mahāsāropamasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
-
Pāli commentaries · Visuddhimaggo (Paṭhamo bhāgo) · Pāli
264 . Catunnampi panetesaṃ brahmavihārānaṃ vipassanāsukhañceva bhavasampatti ca sādhāraṇappayojanaṃ . Byāpādādipaṭighāto āveṇikaṃ . Byāpādapaṭighātappayojanā hettha mettā. Vihiṃsāaratirāgapaṭighātappayojanā itarā. Vuttampi cetaṃ – ‘‘Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, byāpādassa yadidaṃ mettā cetovimutti. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vihesāya yadidaṃ karuṇā cetovimutti. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, aratiyā yadidaṃ muditā cetovimutti. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhā cetovimuttī’’ti (dī. ni. 3.326; a. ni. 6.13).
-
Tipiṭaka · pe6 · Pāli
Tattha taṇhārogassa samatho bhesajjaṁ, rāgavirāgā cetovimutti arogaṁ.
-
Śaivism · yogacintāmaṇi · Sanskrit
hāreṇa tasyāmavasthāyāmīdṛśyeva prajñājāyate | eṣādhīḥ kārya viṣayanirmala jñānarūpatvāt kāryavimuktirityucyate | citta vimukti stridhā | caritārthā me buddhiḥ | guṇāḥ kṛtādhikārā giriśikhara patitā ivagrāvāṇo na punaḥ sthitiṃ yāsyanti | svakāraṇe pralayābhimukhānāmeṣāṃ mohākhya mūlakāraṇābhāvānniḥprayojanavattvācca kutaḥ pravāhaḥ | svātmībhūtaśca me samādhistasmin sati svarūpe pratiṣṭhoha mityetādṛśī trividhā cittavimuktiriti | tadasyāḥ samasta prajñāyāḥ p.
-
Logic & epistemology · Sphuṭārthā abhidharmakośavyākhyā · Sanskrit
prakarṣita ity arthaḥ. tasyaivāśaikṣasya tadvacanaṃ vimuktivacanaṃ vimuktijñānavacanaṃ ca. nyāyyaṃ na śaikṣasyeti. adhimokṣaḥ saṃskṛtā vimuktir [Tib. 273a] iti. dhātvarthaikatvāt aṃgānāṃ saṃskṛtatvād iti. yathā samyagdṛṣṭyādīni saṃskṛtāni. tathā vimuktir api saṃskṛtaiva gṛhyate nāsaṃskṛtā. visabhāgatvād visadṛśatvāt. dve vimuktī sūtra ukte iti. rāgavirāgāc cetovimuktiḥ. avidyāvirāgāt prajñāvimuktir iti. cetovimuktiḥ prajñāvimuktiś cety arthaḥ. vimuktiskaṃdho 'pi sa eveti. śīlaskandhaḥ. samādhiskandhaḥ prajñāskandhaḥ. vimuktiskandhaḥ. vimuktijñānadarśanaś cety atra draṣṭavyaḥ.
The full search covers all 62 world canons — from Theravāda through Zen and Tibet to Hindu and Sufi:
All key terms · View in the 3D space · Search the canon (full text) · Open in the Dhamma Search (with translation)