Search the library

akusalamūla

… balyarh asampajahnam moho pamoho sammoho avijjd avijjogho avijjayogo avijjdnusayo avijjdpariyutfhdnam avijjdlangi moho akusalamulam—ayam tasmim samaye moho hoti. (b) Netti. 14: Pahhdya anusaya pahiyyanti, anusayesu pdhinesu pariyutthand …

… dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Tattha katamā avijjā? Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ— ayaṁ vuccati “avijjā”. Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro? Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ— ayaṁ vuccati …

… Āmantā. 1.2.1.2. Akusalapada nayacatukka 1.2.1.2.1. Mūlanaya Ye keci akusalā dhammā, sabbe te akusalamūlāti? Tīṇeva akusalamūlāni. Avasesā akusalā dhammā na akusalamūlā. Ye vā pana akusalamūlā, sabbe te …

Kusalākusalapaṭisandahanakathā Cuddasamavagga Kusalākusalapaṭisandahanakathā Akusalamūlaṁ paṭisandahati kusalamūlanti? Āmantā. Yā akusalassa uppādāya āvaṭṭanā …pe… paṇidhi, sāva kusalassa uppādāya āvaṭṭanā …

… vipañcitaññussa adhisīlasikkhā. Iti imesaṁ puggalānaṁ catūhi paṭipadāhi niyyānaṁ. Tattha ayaṁ saṅkileso, tīṇi akusalamūlāni tayo phassā tisso vedanā tayo upavicārā tayo saṅkilesā tayo vitakkā tayo pariḷāhā tīṇi …

… rāgasallaṁ? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandirāgo cittassa sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ— idaṁ rāgasallaṁ. Katamaṁ dosasallaṁ? “Anatthaṁ me acarī”ti āghāto jāyati “anatthaṁ me caratī”ti āghāto …

… muṭṭhassaccañca asampajaññañca sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca ajjhattasaṁyojanañca bahiddhāsaṁyojanañca. Dukaṁ. 3. Tikamātikā Tīṇi akusalamūlāni tayo akusalavitakkā tisso akusalasaññā tisso akusaladhātuyo tīṇi duccaritāni tayo āsavā tīṇi saṁyojanāni tisso …

Akusalamūlasutta Akusalamūlasutta “Tīṇimāni, bhikkhave, akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ. Yadapi, …

… dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ— ayaṁ vuccati lobho. Tattha katamo doso? Anatthaṁ me acarīti āghāto jāyati, anatthaṁ me …

… dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo māranivāso mārabandhanaṁ taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā? Visālāti visattikā visatāti visattikā, visaṭāti visattikā, visamāti visattikā, visakkatīti visattikā, …

… samūhanati, mohasallaṁ diṭṭhisallañca uddharati, adukkhamasukhavedanaṁ parijānāti, arūpadhātuṁ samatikkamati. Iti tīhi khandhehi tīṇi akusalamūlāni na upādiyati, cattāri sallāni uddharati, tisso vedanā parijānāti, tedhātukaṁ samatikkamati. Tattha katamā <b>avijjā</b>? …

… āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ. Āyasmā sāriputto etadavoca: “Yato kho, āvuso, ariyasāvako akusalañca pajānāti, akusalamūlañca pajānāti, kusalañca pajānāti, kusalamūlañca pajānāti— ettāvatāpi kho, āvuso, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti, ujugatāssa diṭṭhi, …

… Tattha katamāni tīṇi vipallāsāni padaṭṭhānāni ca? Cittavipallāsassa diṭṭhivipallāsassa saññāvipallāsassa tayo vipallāsā tīṇi akusalamūlāni padaṭṭhānaṁ. Tīṇi akusalamūlāni hīnappaṇītakāriyakammassa padaṭṭhānaṁ. Catunnañca upādānānaṁ doso akusalamūlaṁ dissati. Hīnappaṇītakāriyakammassa padaṭṭhānaṁ. Yathā …

… kusalā? 1.1.1.2. Akusalapada nayacatukka 1.1.1.2.1. Mūlanaya Ye keci akusalā dhammā, sabbe te akusalamūlā? Ye vā pana akusalamūlā, sabbe te dhammā akusalā? Ye keci akusalā dhammā, sabbe …

… </b> <b>Anejaṁ mūladassāvin</b>ti ejā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā. Tasmā buddho …

… vipallāsavatthūni? Kāyo vedanā cittaṁ dhammā. Evaṁ vipallāsagatassa akusalañca pavaḍḍheti. Tattha saññāvipallāso dosaṁ akusalamūlaṁ pavaḍḍheti. Cittavipallāso lobhaṁ akusalamūlaṁ pavaḍḍheti. Diṭṭhivipallāso mohaṁ akusalamūlaṁ pavaḍḍheti. Tattha dosassa akusalamūlassa tīṇi …

… manussā ca. <b>Lobhā</b>ti yo lobho lubbhanā lubbhitattaṁ sārāgo sārajjanā sārajjitattaṁ abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Vicarantī</b>ti vicaranti viharanti iriyanti vattanti pālenti yapenti yāpenti. <b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke …

… suttaṁ samathena niddisitabbaṁ, diṭṭhivodānabhāgiyaṁ suttaṁ vipassanāya niddisitabbaṁ, duccaritavodānabhāgiyaṁ suttaṁ sucaritena niddisitabbaṁ— tīṇi akusalamūlāni. Taṁ kissa hetu? Saṁsārassa nibbattiyā. Tathā nibbatte saṁsāre kāyaduccaritaṁ kāyasucaritaṁ vacīduccaritaṁ vacīsucaritaṁ manoduccaritaṁ …

… cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni. Tattha yañca chandāgatiṁ gacchati yañca bhayāgatiṁ gacchati, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ. Yaṁ dosā, ayaṁ dosoyeva. Yaṁ mohā, ayaṁ mohoyeva. Evaṁ imāni tīṇi akusalamūlāni āditoyeva …

… ñatticatutthakammaṁ— idaṁ vuccati kiccādhikaraṇaṁ. Vivādādhikaraṇassa kiṁ mūlaṁ? Cha vivādamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ. Tīṇipi akusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ, tīṇipi kusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ. Katamāni cha vivādamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ? Idha pana, …

Mūlasutta Paṭhamavagga Mūlasutta Vuttañhetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ: “Tīṇimāni, bhikkhave, akusalamūlāni. Katamāni tīṇi? Lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ— imāni kho, bhikkhave, tīṇi akusalamūlānī”ti. …

… sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṁ …pe… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. Katame tayo? Tīṇi akusalamūlāni— lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ. Tīṇi kusalamūlāni— alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho …

… kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Ime tayo dhammā pahātabbā. Katame tayo dhammā hānabhāgiyā? Tīṇi akusalamūlāni— lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ. Ime tayo dhammā hānabhāgiyā. Katame tayo dhammā …

… ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tamhā tassa akusalā akusalaṁ pātubhavissati. Evamayaṁ puggalo āyatiṁ parihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, …

… dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo, taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Icchānidānā</b>ti icchānidānakā icchāhetukā icchāpaccayā icchākāraṇā icchāpabhavāti— icchānidānā. <b>Bhavasātabaddhā</b>ti. Ekaṁ bhavasātaṁ— sukhā vedanā. Dve …

… nīyati.</b> <b>Nirāsatti anāgate</b>ti. <b>Āsatti</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yassesā āsatti taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti. Evampi nirāsatti anāgate. …

… <b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā? Visatāti visattikā, visālāti visattikā, visaṭāti visattikā, visamāti visattikā, visakkatīti visattikā, …

… saṅkhārā. Nikantikkhaṇe dve hetū akusalā; tasmiṁ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati— akusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū abyākatā; tasmiṁ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati— “nāmarūpapaccayāpi …

… āha. <b>Savanti sabbadhi sotā</b>ti asamāhitassa savanti abhijjhābyāpādappamādabahulassa. Tattha yā abhijjhā ayaṁ lobho akusalamūlaṁ, yo byāpādo ayaṁ doso akusalamūlaṁ, yo pamādo ayaṁ moho akusalamūlaṁ. Tassevaṁ asamāhitassa chasu …

… hutvā tīṇi bhavanti ugghaṭitaññū vipañcitaññū neyyoti. Tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, tīṇi akusalamūlāni lobho akusalamūlaṁ doso akusalamūlaṁ moho akusalamūlaṁ, tīṇi duccaritāni— kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ; tayo akusalavitakkā— …

… adinnādānaṁ sabbañca tadupanibbaddhaṁ vācākammaṁ upaṭṭhapeti, musāvādañca sabbavitathaṁ sabbaṁ vācamabhāvaṁ sabbamakkhaṁ palāsaṁ abhijjhā akusalamūlanti, sucarite sucaritaṁ musāvādā adinnādānā abhijjhāya cetanā, tattha byāpādo manoduccaritaṁ kāyakammaṁ upaṭṭhapeti, pāṇātipātaṁ sabbañca …

… anuddhaṁseti, yo cāyaṁ evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—“natthi kāmesu doso”ti so kāmesu pātabyataṁ āpajjati. Tīṇi akusalamūlāni— lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ. Tīṇi kusalamūlāni— alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho …

… <b>Patthayamānassa hi jappitānī</b>ti. <b>Patthanā</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Patthayamānassā</b>ti patthayamānassa icchamānassa sādiyamānassa pihayamānassa abhijappamānassāti— patthayamānassa hi. <b>Jappitānī</b>ti. <b>Jappanā</b> vuccati taṇhā. Yo …

… bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ, ayaṁ vuccati— avijjā. <b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ …

… yo samphappalāpo, idaṁ mohasamuṭṭhānaṁ. Imāni satta kāraṇāni cetanākammaṁ. Yā abhijjhā, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ. Yo byāpādo, ayaṁ doso akusalamūlaṁ. Yā micchādiṭṭhi, ayaṁ micchāmaggo. Imāni tīṇi kāraṇāni cetasikakammaṁ. …

… ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvayati. Rāgacarito puggalo animittena vimokkhamukhena niyyāti adhicittasikkhāya sikkhanto lobhaṁ akusalamūlaṁ pajahanto sukhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto sukhaṁ vedanaṁ parijānanto rāgamalaṁ pavāhento rāgarajaṁ niddhunanto rāgavisaṁ vamento …

… hoti? Yo tasmiṁ samaye lobho lubbhanā lubbhitattaṁ sārāgo sārajjanā sārajjitattaṁ abhijjhā lobho akusalamūlaṁ— ayaṁ tasmiṁ samaye lobho hoti. Katamo tasmiṁ samaye moho hoti? Yaṁ tasmiṁ samaye …

… viññāṇakkhandho; taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ— ime dhammā kusalā. Katame dhammā akusalā? Tīṇi akusalamūlāni— lobho, doso, moho; tadekaṭṭhā ca kilesā; taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, …

… na taranti saṅgan</b>ti. <b>Ejā</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Ejānugā</b>ti ejānugā ejānugatā ejānusaṭā ejāya pannā patitā abhibhūtā pariyādinnacittā. <b>Te na taranti saṅgan</b>ti …

… evaṁ ṭhito. <b>Anejassā</b>ti <b>ejā</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yassesā ejā taṇhā pahīnā ucchinnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati …

… <b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā. <b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke. <b>Tare loke …

… <b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā. <b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke …

… nibbānanti— akiñcanaṁ. <b>Anādānan</b>ti <b>ādānaṁ</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Ādānappahānaṁ ādānavūpasamaṁ ādānapaṭinissaggaṁ ādānapaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti— akiñcanaṁ anādānaṁ. <b>Etaṁ dīpaṁ anāparan</b>ti etaṁ dīpaṁ …

… vuccanti kilesakāmā. <b>Gedhan</b>ti gedho vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Kāmesu vinaya gedhan</b>ti kāmesu gedhaṁ vinaya paṭivinaya pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti— kāmesu …

… buddho taṇhacchido. <b>Anejo</b>ti <b>ejā</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā. Tasmā buddho …

… uttānīkaromi pakāsemīti— aññāvimokkhaṁ pabrūmi. <b>Avijjāya pabhedanan</b>ti. <b>Avijjā</b>ti dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjā moho akusalamūlaṁ. <b>Pabhedanan</b>ti avijjāya pabhedanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti— avijjāya pabhedanaṁ. Tenāha bhagavā— …

… Yathā ca maggavibhaṅge niyyānattho ekamekaṁ maggaṅgaṁ vevacanehi niddiṭṭhaṁ. Evaṁ avijjāya vevacanā. Ekaṁ akusalamūlaṁ tadeva santaṁ tesu tesu janapadesu tena tena pajānanti. Na hi anena tadevapi ālapiyanti …

… api ca sabbepete sattā kammasambhavā kammasamuṭṭhānā. Kathaṁ, mahārāja, kammavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti? Ussannakusalamūlā, mahārāja, sattā yadicchakaṁ uppajjanti khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā devesu vā aṇḍajāya …

… rūpaṁ. 2.3.3.10. Avijjāduka Tattha katamā avijjā? Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ— ayaṁ vuccati avijjā. Tattha katamā bhavataṇhā? Yo bhavesu bhavachando …pe… bhavajjhosānaṁ— ayaṁ vuccati …

… vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati? Tattha katame anuppannā pāpakā akusalā dhammā? Tīṇi akusalamūlāni— lobho, doso, moho. Tadekaṭṭhā ca kilesā. Taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ …

… Na hevaṁ vattabbe. Tena hi diṭṭhigataṁ apariyāpannanti. Apariyāpannakathā niṭṭhitā. Cuddasamo vaggo. Tassuddānaṁ Akusalamūlaṁ paṭisandahati kusalamūlaṁ, kusalamūlaṁ paṭisandahati akusalamūlaṁ, saḷāyatanaṁ chaviññāṇakāyā, ariyarūpaṁ mahābhūtānaṁ upādāya, sveva anusayo taṁ …

… dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo, taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddūlaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Visattikā</b>ti. Kenaṭṭhena visattikā? Visatāti visattikā; visālāti visattikā; visaṭāti visattikā; visakkatīti visattikā; visaṁharatīti visattikā; …

… sakkāyasamudayo dutiyo anto. <b>Paṇidhi</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Bhavābhavāyā</b>ti bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, …

… idaṁ vuccati macchariyaṁ. Gedho vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. <b>Mamattā</b>ti dve mamattā— taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe… idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe… idaṁ diṭṭhimamattaṁ. Mamāyitaṁ vatthuṁ …

… muni santivādo. <b>Agiddho</b>ti. <b>Gedho</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yasseso gedho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho so vuccati agiddho. So …

… <b>So idha sibbinimaccagā</b>ti sibbinī vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ, yassesā sibbinī taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā. So sibbiniṁ taṇhaṁ …

… vuccanti anīghā. <b>Nirāsā</b>ti āsā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… avijjā lobho akusalamūlaṁ. Yesaṁ esā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, te vuccanti …

… posālo. <b>Anejo chinnasaṁsayo</b>ti ejā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā. Tasmā buddho …

… malaṁ, sabbaduccaritaṁ malaṁ, sabbabhavagāmikammaṁ malaṁ. <b>Moho</b>ti yaṁ dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ. Ayaṁ vuccati moho. Malañca moho ca buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ …

… nirodho nibbānaṁ, idaṁ vimokkhamukhaṁ. Vimokkhañca mukhañca vimokkhamukhaṁ, idaṁ vimokkhamukhaṁ. Katamaṁ <b>vimokkhapaccanīkaṁ?</b> Tīṇi akusalamūlāni vimokkhapaccanīkāni, tīṇi duccaritāni vimokkhapaccanīkāni, sabbepi akusalā dhammā vimokkhapaccanīkā, idaṁ vimokkhapaccanīkaṁ. Katamaṁ <b>vimokkhānulomaṁ?</b> Tīṇi …

… bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ. Ayaṁ vemattatā. “Vijjā”ti ekattatā. Tattha katamā vijjā? Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, …

… imesaṁ puggalānaṁ jhānaṁ samāpajjitānaṁ pañca nīvaraṇāni paṭipakkho tesaṁ paṭighātāya yathā asamattho tīṇi akusalamūlāni niggaṇhāti. Lobhena akusalamūlena abhijjhā ca uddhaccañca uppilavataṁ alobhena kusalamūlena niggaṇhāti, kukkuccañca vicikicchā ca …

… daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā honti, evaṁ devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca nissāya daḷhakusalamūlapatiṭṭhitā samādhikkhandhadhammasārasīlasākhāparivitthiṇṇā vimuttipupphasāmaññaphaladharā honti, imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati …

… Puna ca bhaṇitaṁ— ‘kassapassa tathāgatassa kuṭi ovassatī’ti. Kissa pana, bhante nāgasena, tathāgatassa evamussannakusalamūlassa kuṭi ovassati, tathāgatassa nāma so ānubhāvo icchitabbo? Yadi, bhante nāgasena, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ …

… bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ— ayaṁ vuccati “avijjādhātu”. Imā cha dhātuyo. Aparāpi cha dhātuyo— kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṁsādhātu, nekkhammadhātu, …

… bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ— idaṁ vuccati asampajaññaṁ. Iminā asampajaññena samannāgato puggalo “asampajāno”. Katamo ca puggalo sīlavipanno? Tattha …