Search the library

… higher wisdom to a man of the higher type. 1. Adhisilasikkhd. 2. Adhicittasikkhd. 3. Adhipanudsikkhd, 4. Lit. Samddhisikkhd. 5. The virtue that can be appreciated by …

Citta, cetasika and the way to Nibbāna Extended version: consciousness, mental factors, the cognitive …

How mind works matter Mind-born matter (cittaja-rūpa) and the causes of the powers (iddhi/siddhi) in the Theravāda Abhidhamma — from …

Abhidhamma master manual · 89 cittas The 89 states of consciousness (cittas) in detail — structure, mental factors, the …

… …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe…. Sārammaṇaṁ dhammaṁ paṭicca anārammaṇo dhammo uppajjati hetupaccayā—sārammaṇe khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. Sārammaṇaṁ dhammaṁ paṭicca sārammaṇo ca anārammaṇo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—sārammaṇaṁ …

8.2.1. Suddhacittasāmañña 8.2.1. Suddhacittasāmañña 8.2.1.1. Puggalavāra 8.2.1.1.1. Uppādanirodhakālasambhedavāra Yassa cittaṁ uppajjati na nirujjhati tassa cittaṁ …

… tassa manindriyaṁ uppajjatīti? Āmantā. Yassa vā pana manindriyaṁ uppajjati tassa cakkhundriyaṁ uppajjatīti? Sacittakānaṁ acakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ manindriyaṁ uppajjati, no ca tesaṁ cakkhundriyaṁ uppajjati. Sacakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ …

8.1.1. Suddhacittasāmañña 8.1.1. Suddhacittasāmañña 8.1.1.1. Puggalavāra 8.1.1.1.1. Uppādanirodhakālasambhedavāra Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. Yassa cittaṁ …

… aṭṭha ca upakāre ñāṇāni. Gaṇanavāro paṭhamo. 1.3.2. Soḷasañāṇaniddesa Imehi soḷasahi ākārehi uducitaṁ cittaṁ samuducitaṁ cittaṁ ekatte santiṭṭhati, nīvaraṇehi visujjhati. Katame te ekattā? Nekkhammaṁ ekattaṁ, abyāpādo ekattaṁ, …

… uppādakkhaṇe tesaṁ vacīsaṅkhāro ca uppajjati kāyasaṅkhāro ca uppajjati. Yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro uppajjatīti? Āmantā. Yassa vā pana cittasaṅkhāro uppajjati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti? Vinā assāsapassāsehi cittassa …

… paṭicca dve khandhā. Kusalaṁ dhammaṁ paṭicca abyākato dhammo uppajjati hetupaccayā—kusale khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Kusalaṁ dhammaṁ paṭicca kusalo ca abyākato ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—kusalaṁ ekaṁ khandhaṁ …

… bhaṅgakkhaṇe tesaṁ vacīsaṅkhāro ca nirujjhati kāyasaṅkhāro ca nirujjhati. Yassa kāyasaṅkhāro nirujjhati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti? Āmantā. Yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro nirujjhatīti? Vinā assāsapassāsehi cittassa …

… Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbe khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca dassanena pahātabbo ca nadassanena pahātabbo ca dhammā uppajjanti …

… khandhe paṭicca vitakko. Savitakkasavicāraṁ dhammaṁ paṭicca avitakkaavicāro dhammo uppajjati hetupaccayā—savitakkasavicāre khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Paṭisandhikkhaṇe savitakkasavicāre khandhe paṭicca kaṭattārūpaṁ. Savitakkasavicāraṁ dhammaṁ paṭicca savitakkasavicāro ca avitakkaavicāro ca …

… jhāne magge tīṇi, sampayutte ekaṁ, vippayutte dve …pe… avigate satta. (Saṅkhittaṁ.) 3.10.2. Cittaduka, Kusalattika Hetu Cittaṁ kusalaṁ dhammaṁ paṭicca nocitto kusalo dhammo uppajjati hetupaccayā. Nocittaṁ kusalaṁ …

… abhiññeyyo; avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; paggahaṭṭho abhiññeyyo; avisāraṭṭho abhiññeyyo; anāvilaṭṭho abhiññeyyo; aniñjanaṭṭho abhiññeyyo; ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭho abhiññeyyo; ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo; gocaraṭṭho abhiññeyyo; pahānaṭṭho abhiññeyyo; pariccāgaṭṭho abhiññeyyo; vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; vivaṭṭanaṭṭho …

… vā pana vacīsaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti? No. Yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa cittasaṅkhāro nirujjhatīti? No. Yassa vā pana cittasaṅkhāro nirujjhati tassa kāyasaṅkhāro uppajjatīti? No. Yassa vacīsaṅkhāro …

… āpattikkhandhoti? Pārājikāpattikkhandho. Channaṁ āpattisamuṭṭhānānaṁ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhātīti? Ekena samuṭṭhānena samuṭṭhāti— kāyato ca cittato ca samuṭṭhāti, na vācato. Catunnaṁ adhikaraṇānaṁ katamaṁ adhikaraṇanti? Āpattādhikaraṇaṁ. Sattannaṁ samathānaṁ katihi samathehi …

… ayaṁ vuccati “avijjā”. Tattha katame avijjāpaccayā saṅkhārā? Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro, kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Tattha katamo puññābhisaṅkhāro? Kusalā cetanā kāmāvacarā rūpāvacarā dānamayā sīlamayā bhāvanāmayā— ayaṁ vuccati “puññābhisaṅkhāro”. …

… …pe…. Hetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati hetupaccayā—hetuṁ dhammaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—alobhaṁ …

… dhammaṁ paṭicca sappaccayo dhammo uppajjati hetupaccayā— sappaccayaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, …

… Paccuppannavāra 5.2.1.1.1. Anulomapuggala Yassa dukkhasaccaṁ uppajjati tassa samudayasaccaṁ uppajjatīti? Sabbesaṁ upapajjantānaṁ pavatte taṇhāvippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṁ dukkhasaccaṁ uppajjati, no ca tesaṁ samudayasaccaṁ uppajjati. Taṇhāya uppādakkhaṇe tesaṁ dukkhasaccañca …

… Paccuppannavāra 5.2.2.1.1. Anulomapuggala Yassa dukkhasaccaṁ nirujjhati tassa samudayasaccaṁ nirujjhatīti? Sabbesaṁ cavantānaṁ pavatte taṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṁ dukkhasaccaṁ nirujjhati, no ca tesaṁ samudayasaccaṁ nirujjhati. Taṇhāya bhaṅgakkhaṇe tesaṁ dukkhasaccañca …

… ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, ajjhattaṁ citte cittānupassī viharati bahiddhā citte cittānupassī viharati ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya …

… pahātabbahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nevadassanena nabhāvanāya pahātabbahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbahetuke khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Dassanena pahātabbahetukaṁ dhammaṁ paṭicca dassanena pahātabbahetuko ca nevadassanena nabhāvanāya pahātabbahetuko ca dhammā …

… Cittuppādakaṇḍa 2.1.1. Kāmāvacarakusala 2.1.1.1. Padabhājanī Katame dhammā kusalā? Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ …

… cakkaṁ kātabbaṁ.) Āsavaṁ dhammaṁ paṭicca noāsavo dhammo uppajjati hetupaccayā—āsavaṁ paṭicca āsavasampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Āsavaṁ dhammaṁ paṭicca āsavo ca noāsavo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— kāmāsavaṁ paṭicca …

… paṭicca dve khandhā. Vipākaṁ dhammaṁ paṭicca nevavipākanavipākadhammadhammo uppajjati hetupaccayā— vipāke khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe vipāke khandhe paṭicca kaṭattārūpaṁ, khandhe paṭicca vatthu. Vipākaṁ dhammaṁ paṭicca vipāko …

… paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti. Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti. Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati …

… paṭicca kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Upādinnupādāniyaṁ dhammaṁ paṭicca anupādinnupādāniyo dhammo uppajjati hetupaccayā—upādinnupādāniye khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Upādinnupādāniyaṁ dhammaṁ paṭicca upādinnupādāniyo ca anupādinnupādāniyo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—upādinnupādāniyaṁ ekaṁ khandhaṁ …

… catutthassa jhānassa bhūmi. Tattha katame jhānavisesā? Vivicceva kāmehi vivicca pāpakehi akusalehi dhammehi cittacetasikasahagatā kāmadhātusamatikkamanatāpi, ayaṁ jhānaviseso. Avitakkā ceva avicārā ca sappītikāya satisahagatāya pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Ayaṁ …

… Parittaṁ dhammaṁ paṭicca paritto dhammo uppajjati hetupaccayā—parittaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe parittaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā kaṭattā …

… vā pana abyākatā dhammā uppajjanti tassa kusalā dhammā uppajjantīti? Sabbesaṁ upapajjantānaṁ pavatte kusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe tesaṁ abyākatā dhammā uppajjanti, no ca tesaṁ kusalā dhammā uppajjanti. Pañcavokāre kusalānaṁ …

… vā pana abyākatā dhammā nirujjhanti tassa kusalā dhammā nirujjhantīti? Sabbesaṁ cavantānaṁ pavatte kusalavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe tesaṁ abyākatā dhammā nirujjhanti, no ca tesaṁ kusalā dhammā nirujjhanti. Pañcavokāre kusalānaṁ …

… paṭicca attavādupādānaṁ. Upādānaṁ dhammaṁ paṭicca noupādāno dhammo uppajjati hetupaccayā—upādāne paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Upādānaṁ dhammaṁ paṭicca upādāno ca noupādāno ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—diṭṭhupādānaṁ paṭicca kāmupādānaṁ …

… ratti. Kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyyāma, yaṁ no payirupāsato cittaṁ pasīdeyyā”ti? Evaṁ vutte, aññataro rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca: “ayaṁ, deva, pūraṇo …

… tesaṁ kusalā dhammā na uppajjanti, no ca tesaṁ akusalā dhammā na nirujjhanti. Kusalavippayuttacittassa uppādakkhaṇe akusalavippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe nirodhasamāpannānaṁ asaññasattānaṁ tesaṁ kusalā ca dhammā na uppajjanti akusalā ca …

… idaṁsaccābhiniveso kāyagantho. Ganthaṁ dhammaṁ paṭicca nogantho dhammo uppajjati hetupaccayā—ganthe paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Ganthaṁ dhammaṁ paṭicca gantho ca nogantho ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— sīlabbataparāmāsaṁ kāyaganthaṁ …

… tesaṁ dukkhasaccaṁ nuppajjati, no ca tesaṁ samudayasaccaṁ na nirujjhati. Sabbesaṁ cavantānaṁ pavatte taṇhāvippayuttacittassa bhaṅgakkhaṇe arūpe maggassa ca phalassa ca uppādakkhaṇe tesaṁ dukkhasaccañca nuppajjati samudayasaccañca na nirujjhati. …

… doso, moho. Tattha katamo lobho? Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī …

… pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca nevadassanena nabhāvanāya pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbe khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca dassanena pahātabbo ca nevadassanena nabhāvanāya pahātabbo ca dhammā …

… bhikkhave, vatthassa. Evameva kho, bhikkhave, citte asaṅkiliṭṭhe, sugati pāṭikaṅkhā. Katame ca, bhikkhave, cittassa upakkilesā? Abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso, byāpādo cittassa upakkileso, kodho cittassa upakkileso, upanāho cittassa upakkileso, …

… paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho; saññutto vimokkho, visaññutto vimokkho; ekattavimokkho, nānattavimokkho, saññāvimokkho, ñāṇavimokkho; sītisiyāvimokkho, jhānavimokkho, anupādācittassa vimokkho”. [75] 1.5.2. Niddesa Katamo <b>suññato vimokkho?</b> Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā …

… pattasaññino anadhigate adhigatasaññino asacchikate sacchikatasaññino adhimānena aññaṁ byākariṁsu. Tesaṁ aparena samayena rāgāyapi cittaṁ namati dosāyapi cittaṁ namati mohāyapi cittaṁ namati. Tesaṁ kukkuccaṁ ahosi— “bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ. …

… sūpena pucchissanti, aññe telena pucchissanti, aññe uttaribhaṅgena pucchissantī”ti. Te teneva somanassena na cittarūpaṁ rattiyā supiṁsu. Atha kho mettiyabhūmajakā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kalyāṇabhattikassa gahapatino nivesanaṁ …

… paṭicca dve mahābhūtā, dve mahābhūte paṭicca ekaṁ mahābhūtaṁ. Anidassanasappaṭighe mahābhūte paṭicca anidassanasappaṭighaṁ cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Phoṭṭhabbāyatanaṁ paṭicca cakkhāyatanaṁ …pe… rasāyatanaṁ …pe…. Anidassanasappaṭighaṁ dhammaṁ paṭicca sanidassanasappaṭigho …

… dovacassatā, pāpamittatā assaddhiyaṁ, avadaññutā, kosajjaṁ uddhaccaṁ, asaṁvaro, dussīlyaṁ ariyānaṁ adassanakamyatā, saddhammaṁ asotukamyatā, upārambhacittatā muṭṭhassaccaṁ, asampajaññaṁ, cetaso vikkhepo ayoniso manasikāro, kummaggasevanā, cetaso ca līnattaṁ. Tikaṁ. 4. Catukkamātikā …

… Kāyo kāyasaṅkhāroti? No. Kāyasaṅkhāro kāyoti? No. Vacī vacīsaṅkhāroti? No. Vacīsaṅkhāro vacīti? No. Cittaṁ cittasaṅkhāroti? No. Cittasaṅkhāro cittanti? No. 6.1.2.1.2. Paccanīka Na kāyo na kāyasaṅkhāroti? Kāyasaṅkhāro na …

… paṭicca dve khandhā. Ācayagāmiṁ dhammaṁ paṭicca nevācayagāmināpacayagāmī dhammo uppajjati hetupaccayā—ācayagāmī khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Ācayagāmiṁ dhammaṁ paṭicca ācayagāmī ca nevācayagāmināpacayagāmī ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—ācayagāmiṁ ekaṁ khandhaṁ …

… Vibhaṅgavāra Hetu Parāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—parāmāsaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā— noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo …

18. Atthāpattisamuṭṭhāna 1. Pārājika Atthāpatti acittako āpajjati, sacittako vuṭṭhāti. Atthāpatti sacittako āpajjati, acittako vuṭṭhāti. Atthāpatti acittako āpajjati, acittako vuṭṭhāti. …

… hetū, kati āhārā, kati phassā, kati vedanā, kati saññā, kati cetanā, kati cittāni? Pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, cattāri saccāni, bāvīsatindriyāni, nava hetū, cattāro āhārā, satta phassā, …

… paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati abhijjhāya cittaṁ parisodheti. Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṁ parisodheti. Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati …

… Tīṇindriyāni— anaññātaññassāmītindriyaṁ, aññindriyaṁ, aññātāvindriyaṁ. Tīṇi cakkhūni— maṁsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu. Tisso sikkhā— adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā. Tisso bhāvanā— kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā. Tīṇi anuttariyāni— dassanānuttariyaṁ, paṭipadānuttariyaṁ, vimuttānuttariyaṁ. Tayo samādhī— …

… gaṇī, gaṇamanusāsatīti gaṇī, visārado gaṇaṁ upasaṅkamatīti gaṇī, gaṇassa sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapetīti gaṇī, gaṇaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetīti gaṇī, bhikkhugaṇassa gaṇī, bhikkhunigaṇassa gaṇī, upāsakagaṇassa …

… paṭicca avijjāsaññojanaṁ. Saññojanaṁ dhammaṁ paṭicca nosaññojano dhammo uppajjati hetupaccayā—saññojane paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Saññojanaṁ dhammaṁ paṭicca saññojano ca nosaññojano ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—kāmarāgasaññojanaṁ paṭicca diṭṭhisaññojanaṁ …

… idha bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ …

… sāsavameva, saññojaniyameva, ganthaniyameva, oghaniyameva, yoganiyameva, nīvaraṇiyameva, parāmaṭṭhameva, upādāniyameva, saṅkilesikameva, abyākatameva, anārammaṇameva, acetasikameva, cittavippayuttameva, nevavipākanavipākadhammadhammameva, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikameva, na savitakkasavicārameva, na avitakkavicāramattameva, avitakkaavicārameva, na pītisahagatameva, na sukhasahagatameva, na upekkhāsahagatameva, …

… te maṁ upasaṅkamitvā dukkhaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, tesāhaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ puṭṭho byākaromi, tesāhaṁ cittaṁ ārādhemi pañhassa veyyākaraṇena; te maṁ dukkhasamudayaṁ … dukkhanirodhaṁ … dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ariyasaccaṁ pucchanti, …

… sāsavaṁ, saṁyojaniyaṁ, ganthaniyaṁ, oghaniyaṁ, yoganiyaṁ, nīvaraṇiyaṁ, parāmaṭṭhaṁ, upādāniyaṁ, saṅkilesikaṁ, abyākataṁ, anārammaṇaṁ, acetasikaṁ, cittavippayuttaṁ, nevavipākanavipākadhammadhammaṁ, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikaṁ, na savitakkasavicāraṁ, na avitakkavicāramattaṁ, avitakkaavicāraṁ, na pītisahagataṁ, na sukhasahagataṁ, na upekkhāsahagataṁ, …

… paṭicca avijjānīvaraṇaṁ. Nīvaraṇaṁ dhammaṁ paṭicca nonīvaraṇo dhammo uppajjati hetupaccayā—nīvaraṇe paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Nīvaraṇaṁ dhammaṁ paṭicca nīvaraṇo ca nonīvaraṇo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—kāmacchandanīvaraṇaṁ paṭicca thinamiddhanīvaraṇaṁ …

… reconciliation At one time Venerable Sudhamma was the staying at the householder Citta’s monastery at Macchikāsaṇḍa. He was in charge of the building work and received …

… ime dhammā sārammaṇā. Katame dhammā anārammaṇā? Rūpañca, nibbānañca— ime dhammā anārammaṇā. 2.4.2.10.2. Cittaduka Katame dhammā cittā? Cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu— ime dhammā cittā. …

… 1. Suttantabhājanīya Cattāro iddhipādā— idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti. 1.1. Chandiddhipāda Kathañca bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti? Chandañce …

… adhipatiyā pañca …pe… aññamaññe cha …pe… purejāte āsevane ekaṁ …pe… avigate nava. Nacittaṁ dhammaṁ paṭicca citto dhammo uppajjati hetupaccayā. Nacittaṁ dhammaṁ paṭicca nocitto dhammo uppajjati hetupaccayā. …

… akusala 2.1 Cittuppādakaṇḍa 2.1.6. Dvādasa akusala Katame dhammā akusalā? Yasmiṁ samaye akusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ diṭṭhigatasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā saddārammaṇaṁ vā gandhārammaṇaṁ vā rasārammaṇaṁ vā phoṭṭhabbārammaṇaṁ …

… paccupaṭṭhitaṁ āvi ceva raho ca. Tassa, mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti: ‘yannūnāhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā imesaṁyeva āyasmantānaṁ cittassa vasena vatteyyan’ti. So kho ahaṁ, bhante, sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā …

… na mahānisaṁso na mahājutiko na mahāvipphāro. Kathañca, visākhe, ariyuposatho hoti? Upakkiliṭṭhassa, visākhe, cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca, visākhe, upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti? Idha, visākhe, ariyasāvako …

… upekkhāsahagataṁ rūpārammaṇaṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti, vedanā hoti, saññā hoti, cetanā hoti, cittaṁ hoti, upekkhā hoti, cittassekaggatā hoti, manindriyaṁ hoti, upekkhindriyaṁ hoti, jīvitindriyaṁ hoti; ye vā …

… ahirikaṁ anottappaṁ. Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā—kilesaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— lobhaṁ paṭicca …

… khandhe …pe…. Sekkhaṁ dhammaṁ paṭicca nevasekkhanāsekkho dhammo uppajjati hetupaccayā— sekkhe khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Sekkhaṁ dhammaṁ paṭicca sekkho ca nevasekkhanāsekkho ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—sekkhaṁ ekaṁ khandhaṁ …

… saccako nigaṇṭhaputto bhagavantaṁ etadavoca: “Santi, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kāyabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti, no cittabhāvanaṁ. Phusanti hi te, bho gotama, sārīrikaṁ dukkhaṁ vedanaṁ. Bhūtapubbaṁ, bho gotama, sārīrikāya dukkhāya …

Vimuttikathā Tatiyavagga Vimuttikathā Sarāgaṁ cittaṁ vimuccatīti? Āmantā. Rāgasahagataṁ rāgasahajātaṁ rāgasaṁsaṭṭhaṁ rāgasampayuttaṁ rāgasahabhu rāgānuparivatti akusalaṁ lokiyaṁ sāsavaṁ saṁyojaniyaṁ ganthaniyaṁ …

… anārammaṇaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu anārammaṇo dhammo uppajjati hetupaccayā. (Sabbattha ekaṁ.) 6.1.21. Hetuduka, Cittaduka Hetuṁ nocittaṁ dhammaṁ paṭicca hetu nocitto dhammo uppajjati hetupaccayā. (Saṅkhittaṁ.) Hetuyā nava …pe… …

… loke abhijjhādomanassaṁ, vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ, dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā …

… paṭicca dve khandhā. Saṅkiliṭṭhasaṅkilesikaṁ dhammaṁ paṭicca asaṅkiliṭṭhasaṅkilesiko dhammo uppajjati hetupaccayā—saṅkiliṭṭhasaṅkilesike khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. Saṅkiliṭṭhasaṅkilesikaṁ dhammaṁ paṭicca saṅkiliṭṭhasaṅkilesiko ca asaṅkiliṭṭhasaṅkilesiko ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—saṅkiliṭṭhasaṅkilesikaṁ ekaṁ khandhaṁ …

… khāyati, yadidaṁ nekkhammaṁ. Sutaṁ metaṁ, bhante, ‘imasmiṁ dhammavinaye daharānaṁ daharānaṁ bhikkhūnaṁ nekkhamme cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṁ santanti passato’. Tayidaṁ, bhante, imasmiṁ dhammavinaye bhikkhūnaṁ bahunā …

… buddho ādiccabandhūti— pucchāmi taṁ ādiccabandhu. <b>Vivekaṁ santipadañca mahesī</b>ti. <b>Vivekā</b>ti tayo vivekā— kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko. Katamo kāyaviveko? Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ …

… hotī”ti. “Vāhasataṁ kho, mahārāja, vīhīnaṁ aḍḍhacūḷañca vāhā vīhisattambaṇāni dve ca tumbā ekaccharākkhaṇe pavattacittassa ettakā vīhī lakkhaṁ ṭhapīyamānā parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyyuṁ? Tatrime sattavidhā cittā pavattanti— ye te, …

… loke abhijjhādomanassaṁ; vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, …