Search the library

Cetanā, saṅkhāra and the step from avijjā to saṅkhāra Extended version: cetanā as the core …

… 'dīghaṃ assasāmī'ti pajānāti … rassaṃ vā … 'sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī'ti sikkhati … 'passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī'ti sikkhati. Recognising long — recognising the long breath as long (pajānāti), without …

Khandhavibhaṅga 1. Suttantabhājanīya Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. Pañcakkhandhā— rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho. 1.1. Rūpakkhandha Tattha katamo rūpakkhandho? Yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā …

Paṭiccasamuppādavibhaṅga 1. Suttantabhājanīya Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā …

… paññā sutamaye ñāṇaṁ. “Ime dhammā nibbedhabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ. “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ. “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye …

… Diṭṭhisaññā saññā, na saññākkhandho. Saññākkhandho saññā ceva saññākkhandho ca. Saññākkhandho saññāti? Āmantā. Saṅkhārā saṅkhārakkhandhoti? Saṅkhārakkhandhaṁ ṭhapetvā avasesā saṅkhārā, na saṅkhārakkhandho. Saṅkhārakkhandho saṅkhārā ceva saṅkhārakkhandho ca. Saṅkhārakkhandho …

… vā passasanto “rassaṁ passasāmī”ti pajānāti. “Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī”ti sikkhati. “Sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī”ti sikkhati. “Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī”ti sikkhati. “Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī”ti sikkhati. Pītipaṭisaṁvedī …pe… sukhapaṭisaṁvedī … cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī … passambhayaṁ …

2.1.1. Paṇṇattivārauddesa 2.1.1. Paṇṇattivārauddesa Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. Pañcakkhandhā—rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho. 2.1.1.1. Padasodhanavāra 2.1.1.1.1. Anuloma Rūpaṁ rūpakkhandho? Rūpakkhandho rūpaṁ? Vedanā vedanākkhandho? Vedanākkhandho vedanā? …

… jātassa parādheyyakena dukkhena … attūpakkamena dukkhena … parūpakkamena dukkhena … dukkhadukkhena … saṅkhāradukkhena … vipariṇāmadukkhena … cakkhurogena dukkhena … sotarogena … ghānarogena … jivhārogena … kāyarogena …

… piyavippayogena ca tīhi ca saṅkhatāhi. Tattha tīṇi saṅkhatalakkhaṇāni tisso dukkhatā uppādo saṅkhatalakkhaṇaṁ, saṅkhāradukkhatāya dukkhatā ca saṅkhatalakkhaṇaṁ, vipariṇāmadukkhatāya dukkhatāti aññathattaṁ ca saṅkhatalakkhaṇaṁ, dukkhadukkhatāya ca dukkhatā, imesaṁ tiṇṇaṁ …

… No. 6.1.2.1.2. Paccanīka Na kāyo na kāyasaṅkhāroti? Kāyasaṅkhāro na kāyo, kāyasaṅkhāro. Kāyañca kāyasaṅkhārañca ṭhapetvā avasesā na ceva kāyo na ca kāyasaṅkhāro. Na kāyasaṅkhāro na kāyoti? Kāyo …

Iddhipādavibhaṅga 1. Suttantabhājanīya Cattāro iddhipādā— idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti. 1.1. Chandiddhipāda …

… jhānabhūmi. Abhibhūmiāyatanasahagatā rūpasaññīsu dutiye jhāne jhānabhūmi. Vimokkhasahagatānaṁ vimokkhesu tatiye jhāne jhānabhūmi. Anupassanāsahagatā kāyasaṅkhārā sammā catutthassa jhānassa bhūmi. Tattha katame jhānavisesā? Vivicceva kāmehi vivicca pāpakehi akusalehi dhammehi …

… Nāmarūpaṁ viññāṇanidānaṁ viññāṇasamudayaṁ viññāṇajātikaṁ viññāṇapabhavaṁ. Viññāṇañcidaṁ, bhikkhave, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavaṁ? Viññāṇaṁ saṅkhāranidānaṁ saṅkhārasamudayaṁ saṅkhārajātikaṁ saṅkhārapabhavaṁ. Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā? Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā …

… asekkhāni pañcindriyāni, ayaṁ indriyehi otaraṇā. Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā …

… samādinnaṁ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti. Taṁ kissa hetu? Diṭṭhi …

… ottappaṁ hoti. Katamā tasmiṁ samaye kāyapassaddhi hoti? Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa passaddhi paṭipassaddhi passambhanā paṭipassambhanā paṭipassambhitattaṁ— ayaṁ tasmiṁ samaye kāyapassaddhi hoti. Katamā tasmiṁ samaye …

… Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, vedanā ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena …pe… saññā ca upalabbhati …pe… saṅkhārā ca upalabbhanti …pe… viññāṇañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Aññaṁ viññāṇaṁ añño puggaloti? Na hevaṁ …

… nisīdi vimuttisukhapaṭisaṁvedī. Atha kho bhagavā rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ paṭiccasamuppādaṁ anulomapaṭilomaṁ manasākāsi— “Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā …

… pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbānāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyāti— appañhi etaṁ na alaṁ samāya. <b>Duve vivādassa …

… …pe… saḷāyatane ñāṇaṁ …pe… nāmarūpe ñāṇaṁ …pe… viññāṇe ñāṇaṁ …pe… saṅkhāresu ñāṇaṁ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ. Evaṁ catubbidhena ñāṇavatthu. 5. Pañcakamātikā Pañcavidhena ñāṇavatthu— …

… gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ, jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ, jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ, attūpakkamaṁ dukkhaṁ, parūpakkamaṁ dukkhaṁ, dukkhadukkhaṁ, saṅkhāradukkhaṁ, vipariṇāmadukkhaṁ, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso …

… taṇhāsallassa abbahanaṁ … mahato diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhanaṁ … mahato mānadhajassa papātanaṁ … mahato abhisaṅkhārassa vūpasamaṁ … mahato oghassa nittharaṇaṁ … mahato bhārassa nikkhepanaṁ … mahato saṁsāravaṭṭassa upacchedaṁ …

Suññatākathā Ekūnavīsatimavagga Suññatākathā Suññatā saṅkhārakkhandhapariyāpannāti? Āmantā. Animittaṁ saṅkhārakkhandhapariyāpannanti? Na hevaṁ vattabbe …pe… suññatā saṅkhārakkhandhapariyāpannāti? Āmantā. Appaṇihito saṅkhārakkhandhapariyāpannoti? Na …

… sārammaṇanti? Āmantā. Kāmarāgānusayo sārammaṇoti? Na hevaṁ vattabbe …pe…. Kāmarāgānusayo anārammaṇoti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannoti? Saṅkhārakkhandhapariyāpannoti. Saṅkhārakkhandho anārammaṇoti? Na hevaṁ vattabbe …pe… saṅkhārakkhandho anārammaṇoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho viññāṇakkhandho anārammaṇoti? …

… cittasampayuttanti? Āmantā. Kāmarāgānusayo cittasampayuttoti? Na hevaṁ vattabbe …pe…. Kāmarāgānusayo cittavippayuttoti? Āmantā. Katamakkhandhapariyāpannoti? Saṅkhārakkhandhapariyāpannoti. Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṁ vattabbe. Saṅkhārakkhandho cittavippayuttoti? Āmantā. Vedanākkhandho saññākkhandho cittavippayuttoti? Na hevaṁ …

… maggesu ñāṇaṁ paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi. Bhagavā tena bodhiñāṇena “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi, “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi, “sabbe dhammā anattā”ti bujjhi, “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti bujjhi …

… Paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi. So paccekasambuddho maggapaccekasambuddho ñāṇapaccekasambuddho “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi, “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi, “sabbe dhammā anattā”ti bujjhi, “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti bujjhi, …

Kukkuḷakathā Dutiyavagga Kukkuḷakathā Sabbe saṅkhārā anodhiṁ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu atthi sukhā vedanā, kāyikaṁ sukhaṁ, cetasikaṁ sukhaṁ, dibbaṁ …

… phasso … saḷāyatanaṁ panidaṁ kiṁnidānaṁ … nāmarūpaṁ panidaṁ … viññāṇaṁ panidaṁ … saṅkhārā panime kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā; kismiṁ sati saṅkhārā honti, kismiṁ asati saṅkhārā na …

Saṅkhārasutta Saṅkhārasutta “Tayome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Katame tayo? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo …

… addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesi. “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesi. …

5. Bhavantasaṅkhārajāyamānapañha 5. Bhavantasaṅkhārajāyamānapañha Rājā āha— “bhante nāgasena, atthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyantī”ti? “Natthi, …

… suññatāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya— imāni tīṇi vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṁvattanti. Aniccato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti? Dukkhato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti? Anattato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti? Aniccato manasikaroto …

… Kusalattika Katame dhammā kusalā? Tīṇi kusalamūlāni— alobho, adoso, amoho; taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho; taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ— ime dhammā kusalā. Katame dhammā akusalā? Tīṇi akusalamūlāni— …

… akaṇhaasukkavipākaṁ, kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca, puṇṇa, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ? Idha, puṇṇa, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ …

… …pe… saḷāyatane ñāṇaṁ … nāmarūpe ñāṇaṁ … viññāṇe ñāṇaṁ … saṅkhāresu ñāṇaṁ, saṅkhārasamudaye ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhe ñāṇaṁ, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ. Imāni vuccanti, bhikkhave, catucattārīsaṁ ñāṇavatthūni. Katamañca, bhikkhave, …

Sasaṅkhārasutta Sasaṅkhārasutta “Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo …

… akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca, bhikkhave, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ? Idha, bhikkhave, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ …

… akaṇhaasukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca, brāhmaṇa, kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ? Idha, brāhmaṇa, ekacco sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, sabyābajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti. So sabyābajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā, sabyābajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ …

… dukkhaṁ gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ attūpakkamaṁ dukkhaṁ parūpakkamaṁ dukkhaṁ saṅkhāradukkhaṁ vipariṇāmadukkhaṁ cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso …

… suññaṁ attena vā attaniyena vā tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī”ti. 10.1. Mātikā Suññasuññaṁ, saṅkhārasuññaṁ, vipariṇāmasuññaṁ, aggasuññaṁ, lakkhaṇasuññaṁ, vikkhambhanasuññaṁ, tadaṅgasuññaṁ, samucchedasuññaṁ, paṭippassaddhisuññaṁ, nissaraṇasuññaṁ, ajjhattasuññaṁ, bahiddhāsuññaṁ, dubhatosuññaṁ, sabhāgasuññaṁ, visabhāgasuññaṁ, …

… ahetukā. 2.3.2.2. Cūḷantaraduka 2.3.2.2.1. Sappaccayaduka Katame dhammā sappaccayā? Pañcakkhandhā— rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho— ime dhammā sappaccayā. Katame dhammā appaccayā? Asaṅkhatā dhātu— ime dhammā appaccayā. 2.3.2.2.2. …

… bases of psychic power! They are taught for the amplification, burgeoning, and transformation of psychic power. What four? It’s when a mendicant develops the basis of …

… katamā viññāṇanirodhagāminī paṭipadā? Chayime, āvuso, viññāṇakāyā— cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ. Saṅkhārasamudayā viññāṇasamudayo, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ— sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi. …

… bhagavato sāvakesu anusāsanī bahulā pavattati: ‘rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṁ aniccaṁ. Rūpaṁ, bhikkhave, anattā, vedanā anattā, saññā anattā, saṅkhārā anattā, viññāṇaṁ …

… Vedanūpayaṁ vā, bhikkhave … saññūpayaṁ … saṅkhārūpayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārapatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjatī”ti. Evampi tiṭṭhaṁ naro. Vuttampi hetaṁ bhagavatā— “kabaḷīkāre …

… āyasmantaṁ channaṁ etadavocuṁ: “rūpaṁ kho, āvuso channa, aniccaṁ; vedanā aniccā; saññā aniccā; saṅkhārā aniccā; viññāṇaṁ aniccaṁ. Rūpaṁ anattā; vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ anattā. …

… pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti. So evaṁ pajānāti: ‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti. …

… So taṁ cittaṁ dahati, taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti, taṁ cittaṁ bhāveti. Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṁ bhāvitā evaṁ bahulīkatā tatrupapattiyā saṁvattanti. Ayaṁ, bhikkhave, maggo ayaṁ …

… vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo: ‘saṅkhāresu kho sati viññāṇaṁ hoti, saṅkhārapaccayā viññāṇan’ti. Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi: ‘kimhi nu kho sati saṅkhārā honti, …

Avijjāpaccayasutta Avijjāpaccayasutta Sāvatthiyaṁ viharati. “Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti. Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ …

… viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, …

… sā saññā vipariṇamati aññathā hoti. Tassa saññāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ; attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṁ. ‘Ahaṁ saṅkhārā, mama saṅkhārā’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī …

… antaradhānaṁ maccumaraṇaṁ kālaṅkiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo. <b>Tan</b>ti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ. <b>Pahīyatī</b>ti pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati. Bhāsitampi hetaṁ— “Pubbeva maccaṁ vijahanti bhogā, …

… aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā— ime dhammā kusalā …pe…. Katamo tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā pīti cittassekaggatā saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyaṁ jīvitindriyaṁ sammādiṭṭhi sammāvāyāmo …

… aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā— ime dhammā akusalā …pe…. Katamo tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti? Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā vīriyindriyaṁ samādhindriyaṁ jīvitindriyaṁ micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo …

6.1.1. Paṇṇattivārauddesa 6.1.1. Paṇṇattivārauddesa Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. Tayo saṅkhārā—kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāroti. Assāsapassāsā kāyasaṅkhāro, vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro. Ṭhapetvā vitakkavicāre …

… patirūpaṁ, yvāhaṁ anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ parinibbāyeyyaṁ. Yannūnāhaṁ imaṁ ābādhaṁ vīriyena paṭipaṇāmetvā jīvitasaṅkhāraṁ adhiṭṭhāya vihareyyan”ti. Atha kho bhagavā taṁ ābādhaṁ vīriyena paṭipaṇāmetvā jīvitasaṅkhāraṁ adhiṭṭhāya vihāsi. Atha …

… atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ. Katamo eko dhammo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā. Ayaṁ kho, āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha …

… ‘Natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanameke abhivadanti appamāṇaṁ āneñjaṁ. ‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti— iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto. Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā …

… seyyathidaṁ— sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi …pe… vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya. Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Chayime, bhikkhave, cetanākāyā— rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. …

… seyyathidaṁ— sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi …pe… vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya. Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Chayime, bhikkhave, cetanākāyā— rūpasañcetanā …pe… dhammasañcetanā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. Phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā …

… bhikkhū āmantesi: “bhikkhavo”ti. “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca: “Aniccā, bhikkhave, saṅkhārā; adhuvā, bhikkhave, saṅkhārā; anassāsikā, bhikkhave, saṅkhārā. Yāvañcidaṁ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ alaṁ virajjituṁ …

… mute vā. <b>Puññe ca pāpe ca anūpalitto</b>ti. <b>Puññaṁ</b> vuccati yaṁ kiñci tedhātukaṁ kusalābhisaṅkhāraṁ, <b>apuññaṁ</b> vuccati sabbaṁ akusalaṁ. Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti …

… vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti; ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati. ‘Pītipaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘sukhapaṭisaṁvedī …

… taṇhā … vedanā … phasso … saḷāyatanaṁ … nāmarūpaṁ … viññāṇaṁ … saṅkhārā honti, kiṁpaccayā saṅkhārā’ti? Tassa mayhaṁ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo: ‘avijjāya kho …

… … saḷāyatanaṁ pajānāti … nāmarūpaṁ pajānāti … viññāṇaṁ pajānāti … saṅkhāre pajānāti, saṅkhārasamudayaṁ pajānāti, saṅkhāranirodhaṁ pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti. Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ? Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …

… ‘evaṁ me vedanā hotu, evaṁ me vedanā mā ahosī’ti. Saññā anattā …pe… saṅkhārā anattā. Saṅkhārā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissaṁsu, nayidaṁ saṅkhārā ābādhāya saṁvatteyyuṁ, labbhetha ca …

… bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati. Ime vuccanti ‘padhānasaṅkhārā’ti. Iti ayañca chando, ayañca chandasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā— ayaṁ vuccati, bhikkhave, chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo. …

… yvāyaṁ puggalo lābhī adhipaññādhammavipassanāya so upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo: ‘kathaṁ nu kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbā? Kathaṁ saṅkhārā sammasitabbā? Kathaṁ saṅkhārā vipassitabbā’ti? Tassa so yathādiṭṭhaṁ yathāviditaṁ byākaroti: ‘evaṁ …

… vā, bhikkhave, sati manosañcetanāhetu uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ avijjāpaccayāva. Sāmaṁ vā taṁ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti, yaṁpaccayāssa taṁ uppajjati ajjhattaṁ sukhadukkhaṁ. Pare vāssa taṁ, bhikkhave, kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharonti, yaṁpaccayāssa …

… …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato …

… nupasaṅkheyyo, vinibaddhoti nupasaṅkheyyo, parāmaṭṭhoti nupasaṅkheyyo, vikkhepagatoti nupasaṅkheyyo, aniṭṭhaṅgatoti nupasaṅkheyyo, thāmagatoti nupasaṅkheyyo; te abhisaṅkhārā pahīnā; abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā nupasaṅkheyyo, nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā …

… vivittaṁ hoti— ayaṁ cittaviveko. Katamo upadhiviveko? <b>Upadhi</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca. Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ— …

… javanakkhaṇe tayo hetū kusalā; tasmiṁ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati— kusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. Nikantikkhaṇe dve hetū akusalā; tasmiṁ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati— akusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. …

… ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ; ko saññāya assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ; ko saṅkhārānaṁ assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ; ko viññāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan’ti? Tassa …

… viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti. Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi. Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti. Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, …

… anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati. Tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho vedanāya …pe… saññāya … saṅkhārānaṁ … viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto viññāṇassa …

… saññākkhandho, rūpasaññā yāva dhammasaññā ime cha saññākāyā, ayaṁ saññākkhandho. Tattha cha cetanākāyā saṅkhārakkhandho, rūpasañcetanā yāva dhammasañcetanā ime cha cetanākāyā, ayaṁ saṅkhārakkhandho. Tattha cha viññāṇakāyā viññāṇakkhandho, cakkhuviññāṇaṁ …