Search the library

mahābhūta

… — what is experienced and does not cognise The four primary kinds (mahābhūta) — solidity, cohesion, temperature, motion Dependent materiality (upādā-rūpa) — the remaining twenty-four kinds …

… dve khandhā kaṭattā ca rūpaṁ; khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā, tayo mahābhūte paṭicca ekaṁ mahābhūtaṁ, dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, …

… jaratā, rūpassa aniccatā, kabaḷīkāro āhāro. Katamaṁ taṁ rūpaṁ cakkhāyatanaṁ? Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena cakkhunā anidassanena sappaṭighena rūpaṁ sanidassanaṁ sappaṭighaṁ passi …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe…. Anārammaṇaṁ dhammaṁ paṭicca anārammaṇo dhammo uppajjati hetupaccayā—ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Anārammaṇaṁ dhammaṁ paṭicca sārammaṇo dhammo uppajjati …

… khandhā kaṭattā ca rūpaṁ; khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; upādinnupādāniyaṁ ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, mahābhūte paṭicca kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. …

… 1.23. Sanidassanasappaṭighattika Vibhaṅgavāra Hetu Anidassanasappaṭighaṁ dhammaṁ paṭicca anidassanasappaṭigho dhammo uppajjati hetupaccayā—anidassanasappaṭighaṁ ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca dve mahābhūtā, dve mahābhūte paṭicca ekaṁ mahābhūtaṁ. Anidassanasappaṭighe mahābhūte paṭicca anidassanasappaṭighaṁ cittasamuṭṭhānaṁ …

… khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe paṭicca dve khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ, ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Sappaccayaṁ dhammaṁ paṭicca sappaccayo dhammo uppajjati …

… dve khandhā kaṭattā ca rūpaṁ, khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ …

… paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, vicāraṁ paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca vicāro. Ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Avitakkaavicāraṁ dhammaṁ paṭicca …

… rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ …pe…. Parittaṁ dhammaṁ paṭicca …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe…. Dassanena pahātabbañca nadassanena pahātabbañca dhammaṁ paṭicca nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbe …

… rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā. Ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Bahiddhā dhammaṁ paṭicca …

… bhikkhusaṅghe aññatarassa bhikkhuno evaṁ cetaso parivitakko udapādi: ‘kattha nu kho ime cattāro mahābhūtā aparisesā nirujjhanti, seyyathidaṁ—pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti? Atha kho so, kevaṭṭa, bhikkhu tathārūpaṁ samādhiṁ …

… 2.2 Rūpakaṇḍa 2.2.2. Mātikā 2.2.2.1. Ekaka Tattha katamaṁ sabbaṁ rūpaṁ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ— idaṁ vuccati sabbaṁ rūpaṁ. Sabbaṁ rūpaṁ na hetu, ahetukaṁ, …

… khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ …pe…. Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetū khandhe paṭicca hetū; paṭisandhikkhaṇe …pe… …

… rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā; mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ …

… rūpānaṁ sahajātapaccayena paccayo. Khandhā vatthussa sahajātapaccayena paccayo. Vatthu khandhānaṁ sahajātapaccayena paccayo. Ekaṁ mahābhūtaṁ tiṇṇannaṁ mahābhūtānaṁ sahajātapaccayena paccayo …pe… dve mahābhūtā …pe… mahābhūtā cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ kaṭattārūpānaṁ upādārūpānaṁ …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Noāsavaṁ dhammaṁ paṭicca āsavo dhammo uppajjati …

… rūpaṁ …pe… dve khandhā …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Nevadassanena nabhāvanāya pahātabbahetukaṁ dhammaṁ paṭicca …

… rūpāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ. Tattha katamaṁ cakkhāyatanaṁ? Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo attabhāvapariyāpanno anidassano sappaṭigho, yena cakkhunā anidassanena sappaṭighena rūpaṁ sanidassanaṁ sappaṭighaṁ passi …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ …

… niruddhaṁ vigataṁ vipariṇataṁ atthaṅgataṁ abbhatthaṅgataṁ uppajjitvā vigataṁ atītaṁ atītaṁsena saṅgahitaṁ, cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ— idaṁ vuccati rūpaṁ atītaṁ. Tattha katamaṁ rūpaṁ anāgataṁ? Yaṁ rūpaṁ …

… rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Noupādānaṁ dhammaṁ paṭicca upādāno dhammo uppajjati …

Ariyarūpakathā Cuddasamavagga Ariyarūpakathā Ariyarūpaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti? Āmantā. Ariyarūpaṁ kusalanti? Āmantā. Mahābhūtā kusalāti? Na hevaṁ vattabbe …pe… mahābhūtā abyākatāti? …

… ca rūpaṁ, dve khandhe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūtā. Mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Micchattaniyatañca …

… kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu. Tattha katamā cakkhudhātu? Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso— ayaṁ vuccati “cakkhudhātu”. Tattha katamā rūpadhātu? Yaṁ rūpaṁ …

… tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ samanantarapaccayena paccayo. <b>Sahajātapaccayo</b>ti—cattāro khandhā arūpino aññamaññaṁ sahajātapaccayena paccayo. Cattāro mahābhūtā aññamaññaṁ sahajātapaccayena paccayo. Okkantikkhaṇe nāmarūpaṁ aññamaññaṁ sahajātapaccayena paccayo. Cittacetasikā dhammā cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ sahajātapaccayena …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Nosaññojanaṁ dhammaṁ paṭicca saññojano dhammo uppajjati …

… tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yāva asaññasattā mahābhūtā.) Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca parāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—noparāmāse khandhe paṭicca parāmāso. Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca …

… nibbattati abhinibbattatīti— tamūpanissāya pahoti chando. <b>Rūpesu disvā vibhavaṁ bhavañcā</b>ti. <b>Rūpesū</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. Katamo rūpānaṁ bhavo? Yo rūpānaṁ bhavo jāti sañjāti nibbatti …

… dve khandhā kaṭattā ca rūpaṁ; khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ kaṭattārūpaṁ upādārūpaṁ. Asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikaṁ dhammaṁ paṭicca …

… katamaṁ nāmaṁ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho— idaṁ vuccati “nāmaṁ”. Tattha katamaṁ rūpaṁ? Cattāro mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ— idaṁ vuccati “rūpaṁ”. Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ. Idaṁ vuccati …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe…. Noganthaṁ dhammaṁ paṭicca gantho dhammo uppajjati hetupaccayā—noganthe khandhe paṭicca ganthā. Noganthaṁ dhammaṁ …

… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe…. Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilese khandhe paṭicca kilesā. Nokilesaṁ dhammaṁ …

… nappavattanti. Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato … catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato … “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ …

… vavattheti, cakkhu taṇhāsambhūtanti vavattheti, cakkhu kammasambhūtanti vavattheti, cakkhu āhārasambhūtanti vavattheti, cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti, cakkhu uppannanti vavattheti, cakkhu samudāgatanti vavattheti. Cakkhu ahutvā sambhūtaṁ, hutvā na …

… hetupaccayā— nonīvaraṇaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… (yāva ajjhattikā mahābhūtā), vatthuṁ paccayā nonīvaraṇā khandhā. Nonīvaraṇaṁ dhammaṁ paccayā nīvaraṇo dhammo uppajjati hetupaccayā—nonīvaraṇe khandhe paccayā …

… na rūpaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṁ kiñci rūpaṁ sabbaṁ rūpaṁ ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti. Kathañca, …

… bhikkhu na rūpaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu yaṁ kiñci rūpaṁ (…) ‘cattāri mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti. Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu na rūpaññū hoti. Kathañca, …

… cetasā vihareyyāti— mosavajje na niyyetha. <b>Rūpe snehaṁ na kubbaye</b>ti. <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. <b>Rūpe snehaṁ na kubbaye</b>ti. Rūpe snehaṁ na kareyya chandaṁ …

… piṅgiya appamatto,</b> <b>Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya. </b> <b>Disvāna rūpesu vihaññamāne</b>ti. <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. Sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti. Rūpe …

… kiriyābyākataṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. …

… cāvuso, pañcupādānakkhandhā? Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Katamo cāvuso, rūpupādānakkhandho? Cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. Katamā cāvuso, cattāro mahābhūtā? Pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu. Katamā …

… nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṁ suvisuddhaṁ hotī”ti? “Yato kho, āvuso, bhikkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṁ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṁ suvisuddhaṁ hotī”ti. Atha kho …

… Paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro mahābhūtā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo jīvitasaṅkhārā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, …

… ca dhātu— ime dhammā appaṭighā. 2.3.2.2.5. Rūpīduka Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ— ime dhammā rūpino. Katame dhammā arūpino? Vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, …

… dhammāyatanapariyāpannaṁ, nibbānañca— ime dhammā appaṭighā. 2.4.2.2.5. Rūpīduka Katame dhammā rūpino? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ— ime dhammā rūpino. Katame dhammā arūpino? Catūsu bhūmīsu kusalaṁ, …

… paṭicca nasahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ mohaṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte paṭicca dve mahābhūtā, mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ …

… nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro— idaṁ vuccatāvuso, nāmaṁ; cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ— idaṁ vuccatāvuso, rūpaṁ. Iti idañca nāmaṁ idañca rūpaṁ— idaṁ vuccatāvuso, …

… kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā; yaṁ kiñci rūpaṁ sabbaṁ rūpaṁ cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpan’ti. Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati. Sampasāde sati etarahi vā …

… paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya? Ko hetu ko paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyā”ti? “Cattāro kho, bhikkhu, mahābhūtā hetu, cattāro mahābhūtā paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya. Phasso hetu, phasso paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya. Phasso …

… bhikkhave, nāmarūpaṁ? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro— idaṁ vuccati nāmaṁ. Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ. Idaṁ vuccati rūpaṁ. Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ. Idaṁ vuccati, …

… viññāṇasamudayaṁ abbhaññāsiṁ, viññāṇanirodhaṁ abbhaññāsiṁ, viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abbhaññāsiṁ. Katamañca, bhikkhave, rūpaṁ? Cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. Idaṁ vuccati, bhikkhave, rūpaṁ. Āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. Ayameva …

… pajānāti, viññāṇassa ādīnavaṁ pajānāti, viññāṇassa nissaraṇaṁ pajānāti. Katamañca, bhikkhave, rūpaṁ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. Idaṁ vuccati, bhikkhave, rūpaṁ. Āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. Ayameva …

… paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya; ko hetu ko paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyā”ti? “Cattāro kho, bhikkhu, mahābhūtā hetu, cattāro mahābhūtā paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya. Phasso hetu phasso paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya. Phasso …

… patiṭṭhāpetabbā— itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti. Siyā, bhikkhave, catunnaṁ mahābhūtānaṁ aññathattaṁ—pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā—na tveva buddhe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṁ. Tatridaṁ aññathattaṁ—‘so …

… bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā’ti. Siyā, ānanda, catunnaṁ mahābhūtānaṁ aññathattaṁ— pathavīdhātuyā āpodhātuyā tejodhātuyā vāyodhātuyā, na tveva buddhe aveccappasādena samannāgatassa ariyasāvakassa siyā aññathattaṁ …

… ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ, sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi. …

… sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbasoti. <b>Nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā. <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ. <b>Gedho</b> vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho …

… nāmakāyo ca, ye ca vuccanti cittasaṅkhārā— ayaṁ nāmakāyo. Katamo rūpakāyo? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ, assāso ca passāso ca, nimittañca upanibandhanā, ye ca vuccanti kāyasaṅkhārā— …

… macchariyanirodho sabbakilesanirodho. Ayaṁ vemattatā. “Rūpan”ti ekattatā. Tattha katamaṁ rūpaṁ? Cātumahābhūtikaṁ rūpaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya rūpassa paññatti. Tattha katamāni cattāri mahābhūtāni? Pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātu. Dvīhi ākārehi …

… vedanā saññā cetanā phasso manasikāro, idaṁ nāmaṁ. Tattha katamaṁ rūpaṁ? Cātumahābhūtikaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyarūpassa paññattiṁ. Iti purimakañca nāmaṁ idañca rūpaṁ tadubhayaṁ nāmarūpanti vuccati. Tattha chaḷāyatananti cha …

… hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva tīraṁ upaneti thalaṁ vā ussāreti. Kiṅkāraṇaṁ? Mahābhūtānaṁ bhavanattā mahāsamuddassa. Evameva kho, mahārāja, ye keci pāpakā asaṁvutā ahirikā akiriyā osannavīriyā kusītā …

… viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu— idaṁ vuccati nāmaṁ. Tattha katamaṁ rūpaṁ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ— idaṁ vuccati rūpaṁ. 2.3.3.10. Avijjāduka Tattha katamā avijjā? Yaṁ …

… satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ, anaññātaññassāmītindriyaṁ, aññindriyaṁ, aññātāvindriyaṁ. Tattha katamaṁ cakkhundriyaṁ? Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso— idaṁ vuccati “cakkhundriyaṁ”. Tattha katamaṁ sotindriyaṁ …pe… ghānindriyaṁ …

… …pe… paṇidhīti? Na hevaṁ vattabbe …pe…. Na vattabbaṁ— “rūpaṁ hetū”ti? Āmantā. Nanu mahābhūtā upādāyarūpānaṁ upādāyahetūti? Āmantā. Hañci mahābhūtā upādāyarūpānaṁ upādāyahetu, tena vata re vattabbe— “rūpaṁ hetū”ti. …

… Nahetusahetukaduka 8.6. Nahetusahetukaduka Nahetuṁ nasahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu nasahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā—ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe…. Nahetuṁ nasahetukaṁ dhammaṁ paṭicca nahetu naahetuko dhammo uppajjati hetupaccayā— …

… paṭicca nasahetuko nakusalo dhammo uppajjati hetupaccayā—vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ mohaṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca tayo mahābhūtā …pe… dve mahābhūte …pe… nasahetukaṁ nakusalaṁ dhammaṁ paṭicca naahetuko nakusalo …

… katā atthassa viññāpanāya. Ayañcettha attho— cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho, bhikkhave, catunnetaṁ mahābhūtānaṁ adhivacanaṁ— pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā. Pañca vadhakā paccatthikāti kho, bhikkhave, pañcannetaṁ upādānakkhandhānaṁ adhivacanaṁ, …

Padumapūjakattheraapadāna Padumapūjakattheraapadāna “Himavantassāvidūre, gotamo nāma pabbato; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo. Vemajjhamhi ca tassāsi, assamo abhinimmito; Purakkhato sasissehi, vasāmi assame ahaṁ. Āyantu me sissagaṇā, …

… dhammaṁ. Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca abhisamecca dhammaṁ. Catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca abhisamecca dhammaṁ. Yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ …

… channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca, pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca …pe… catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca sāmaṁ sayaṁ abhiññātaṁ …pe… “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ …

… atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca …pe… nissaraṇañca bujjhi, catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi, “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi. …

… Yā joti sabbasattesu kusaladhammopapatti sabbaṁ taṁ jotīti abhilapati ayamekatā paccayo yonisomanasikārapaññatti catunnaṁ mahābhūtānaṁ puggalānaṁ. Tattha katamo parikkhāro? Akusalassa pāpamittatā paccayo, ayoniso manasikāro hetu. Kusalassa kalyāṇamittatā paccayo, …

… Yathā, mahārāja, himavanto pabbatarājā pañcayojanasataṁ accuggato nabhe tisahassayojanāyāmavitthāro caturāsītikūṭasahassappaṭimaṇḍito pañcannaṁ mahānadīsatānaṁ pabhavo mahābhūtagaṇālayo nānāvidhagandhadharo dibbosadhasatasamalaṅkato nabhe valāhako viya accuggato dissati; evameva kho, mahārāja, loke himavantapabbatarājappaṭibhāgassa vessantarassa …

… caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahantānaṁ bhūtānaṁ āvāso; evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ mahantānaṁ arahantānaṁ vimalakhīṇāsavabalappattavasībhūtamahābhūtānaṁ āvāso. Ayaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho. Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo aparimitavividhavipulavīcipupphasaṅkusumito; …

… sambhavaṁ jaññā, atthaṁ dhammañca brāhmaṇa. Yathāpi himavā brahme, pabbato gandhamādano; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo; Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca. Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṁ …

… suddhāneke nivāsitā; Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā. Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo. Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca; Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca. …