Search the library

… person, direction, time. In the Abhidhamma it stands against what is ultimate (paramattha).

paramattha

… — and how it does not tell designation (paññatti) and the ultimate (paramattha) apart in an everyday example list the four ultimate things: consciousness, mental factor, …

… Two levels of description : conventional designation (paññatti) and the ultimate sense (paramattha). The finding : the mental and the material, no bearer. What falls : …

… to the Abhayagirivihara sect is mentioned in the tika (sub-commentary, i.e., Dhammapala's Paramatthaman]lisa) of the Visuddhimagga'" (paragraph c). The first statement, (1) above, says that the …

… (saṅkhata), both are anicca, dukkha, anattā. The Abhidhamma knows four ultimate realities (paramattha dhamma): citta (consciousness), cetasika (mental factors), rūpa (matter) — all three conditioned, arising …

… Nahetupaccayā ārammaṇe nava, adhipatiyā nava (anulomamātikā) …pe… avigate pañca. Parāmāsadukaṁ niṭṭhitaṁ. 2.9.2. Parāmaṭṭhaduka 2.9.2.1–7. Paṭiccādivāra 2.9.2.1–7.1–4. Paccayānulomādi Vibhaṅgavāra Hetu Parāmaṭṭhaṁ dhammaṁ paṭicca parāmaṭṭho dhammo uppajjati hetupaccayā— …

… ārammaṇe ekaṁ …pe… avigate ekaṁ. (Saṅkhittaṁ.) (Sahajātavārepi …pe… pañhāvārepi sabbattha ekaṁ.) 3.9.2. Parāmaṭṭhaduka, Kusalattika Hetu Parāmaṭṭhaṁ kusalaṁ dhammaṁ paṭicca parāmaṭṭho kusalo dhammo uppajjati hetupaccayā. Aparāmaṭṭhaṁ kusalaṁ …

… bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, rūpañca, nibbānañca— ime dhammā no parāmāsā. 2.4.2.9.2. Parāmaṭṭhaduka Katame dhammā parāmaṭṭhā? Tīsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, …

… nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā, siyā nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā, siyā na vattabbā—“nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyā”tipi, “nīvaraṇavippayuttaanīvaraṇiyā”tipi. 2.2.9. Parāmāsagocchaka No parāmāsā. Dasindriyā parāmaṭṭhā. Tīṇindriyā aparāmaṭṭhā. Navindriyā siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā. Soḷasindriyā parāmāsavippayuttā. Cha indriyā siyā parāmāsasampayuttā, …

… 3.2.9. Parāmāsagocchaka Ekādasāyatanā no parāmāsā. Dhammāyatanaṁ siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Dasāyatanā parāmaṭṭhā. Dvāyatanā siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā. Dasāyatanā parāmāsavippayuttā. Manāyatanaṁ siyā parāmāsasampayuttaṁ, siyā parāmāsavippayuttaṁ. Dhammāyatanaṁ …

… Sattarasa dhātuyo no parāmāsā. Dhammadhātu siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Soḷasa dhātuyo parāmaṭṭhā. Dve dhātuyo siyā parāmaṭṭhā, siyā aparāmaṭṭhā. Soḷasa dhātuyo parāmāsavippayuttā. Manoviññāṇadhātu siyā parāmāsasampayuttā, siyā …

… …pe… viññāṇakkhandho; sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu— ime dhammā no parāmāsā. 2.3.2.9.2. Parāmaṭṭhaduka Katame dhammā parāmaṭṭhā? Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā; rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho— ime …

… dhammo uppajjati hetupaccayā. (Saṅkhittaṁ.) Hetuyā pañca …pe… vipāke ekaṁ …pe… avigate pañca. Naparāmaṭṭhaṁ dhammaṁ paṭicca naparāmaṭṭho dhammo uppajjati hetupaccayā. (Saṅkhittaṁ. Sabbattha pañca.) Naparāmāsasampayuttaṁ dhammaṁ paṭicca naparāmāsasampayutto …

… Tīṇi saccāni no parāmāsā. Dukkhasaccaṁ siyā parāmāso, siyā no parāmāso. Dve saccā parāmaṭṭhā. Dve saccā aparāmaṭṭhā. Dve saccā parāmāsavippayuttā. Samudayasaccaṁ siyā parāmāsasampayuttaṁ, siyā parāmāsavippayuttaṁ. Dukkhasaccaṁ siyā …

… kāmabhogī puttadārasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārayanto jātarūparajataṁ sādiyanto maṇimuttākañcanavicittamoḷibaddho yena santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikatan”ti? “Na, mahārāja, ekaññeva sataṁ na dve satāni na tīṇi cattāri pañca …

… anupekkhamāno anugaṇhamāno attatthampi paratthampi ubhayatthampi hāpeti, diṭṭhadhammikampi atthaṁ hāpeti, samparāyikampi atthaṁ hāpeti, paramatthampi hāpeti pahāpeti parihāpeti paridhaṁseti parivajjeti antaradhāpetīti— mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṁ. <b>Paṭibaddhacitto</b>ti dvīhi …

… ahetukaṁ, hetuvippayuttaṁ, sappaccayaṁ, saṅkhataṁ, rūpaṁ, lokiyaṁ, sāsavaṁ, saṁyojaniyaṁ, ganthaniyaṁ, oghaniyaṁ, yoganiyaṁ, nīvaraṇiyaṁ, parāmaṭṭhaṁ, upādāniyaṁ, saṅkilesikaṁ, abyākataṁ, anārammaṇaṁ, acetasikaṁ, cittavippayuttaṁ, nevavipākanavipākadhammadhammaṁ, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikaṁ, na savitakkasavicāraṁ, na avitakkavicāramattaṁ, avitakkaavicāraṁ, …

… ahetukā, hetuvippayuttā, sappaccayā, saṅkhatā, arūpā, lokiyā, sāsavā, saṁyojaniyā, ganthaniyā, oghaniyā, yoganiyā, nīvaraṇiyā, parāmaṭṭhā, upādāniyā, saṅkilesikā, abyākatā, sārammaṇā, acetasikā, vipākā, upādinnupādāniyā, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, na savitakkasavicārā, na avitakkavicāramattā, avitakkaavicārā, …

… 1. Parāmāsaduka Parāmāsā dhammā. (<b>1180, 1515</b>) No parāmāsā dhammā. (<b>1182, 1516</b>) 2. Parāmaṭṭhaduka Parāmaṭṭhā dhammā. (<b>1183, 1517</b>) Aparāmaṭṭhā dhammā. (<b>1184, 1518</b>) 3. Parāmāsasampayuttaduka Parāmāsasampayuttā dhammā. (<b>1185, …

… Sīlamayañāṇaniddesa Kathaṁ sutvāna saṁvare paññā sīlamaye ñāṇaṁ? Pañca sīlāni— pariyantapārisuddhisīlaṁ, apariyantapārisuddhisīlaṁ, paripuṇṇapārisuddhisīlaṁ, aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṁ, paṭippassaddhipārisuddhisīlanti. Tattha katamaṁ pariyantapārisuddhisīlaṁ? Anupasampannānaṁ pariyantasikkhāpadānaṁ— idaṁ pariyantapārisuddhisīlaṁ. Katamaṁ apariyantapārisuddhisīlaṁ? Upasampannānaṁ apariyantasikkhāpadānaṁ— idaṁ …

5. Paramaṭṭhakasuttaniddesa 5. Paramaṭṭhakasuttaniddesa Atha paramaṭṭhakasuttaniddesaṁ vakkhati— <b>Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno,</b> <b>Yaduttariṁ kurute jantu loke;</b> <b>Hīnāti …

… … yogā dhammā … nīvaraṇā dhammā … parāmāsā dhammā … parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca dhammā ekena khandhena ekenāyatanena ekāya dhātuyā saṅgahitā. Katihi asaṅgahitā? Catūhi khandhehi ekādasahāyatanehi …

… vā aññatarena; natthi ito bahiddhā. Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato pajānāti: ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṅgahitā evaṁparāmaṭṭhā evaṅgatikā bhavanti evaṁabhisamparāyā’ti, tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṁ pajānāti; tañca pajānanaṁ na …

… rattaṁ rāgena phandamānaṁ, duṭṭhaṁ dosena phandamānaṁ, mūḷhaṁ mohena phandamānaṁ, vinibaddhaṁ mānena phandamānaṁ, parāmaṭṭhaṁ diṭṭhiyā phandamānaṁ, vikkhepagataṁ uddhaccena phandamānaṁ, aniṭṭhaṅgataṁ vicikicchāya phandamānaṁ, thāmagataṁ anusayehi phandamānaṁ, lābhena phandamānaṁ, …

… bojjhaṅge pariggaṇhātīti—mahāpaññā. Mahantaṁ ariyamaggaṁ pariggaṇhātīti—mahāpaññā. Mahantāni sāmaññaphalāni pariggaṇhātīti—mahāpaññā. Mahantā abhiññāyo pariggaṇhātīti—mahāpaññā. Mahantaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ pariggaṇhātīti—mahāpaññā. Mahāpaññatāya saṁvattantīti— ayaṁ mahāpaññā. <b>Puthupaññatāya saṁvattantī</b>ti katamā puthupaññā? Puthunānākhandhesu ñāṇaṁ pavattatīti—puthupaññā. …

… varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho, “idaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītan”ti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ …

… pucchā. Aparāpi tisso pucchā— attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā— diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā— anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā— atītapucchā, anāgatapucchā, paccuppannapucchā. Aparāpi …

… samatikkameyya vītivatteyya? Taṁ kissa hetu? Tassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti. Evampi— sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya? “Asassato loko …pe… antavā loko … …

… <b>Attañjaho nayidha pakubbamāno</b>ti. <b>Attañjaho</b>ti attadiṭṭhijaho. <b>Attañjaho</b>ti gāhaṁ jaho. <b>Attañjaho</b>ti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, sabbaṁ taṁ cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhaṁ. <b>Nayidha pakubbamāno</b>ti …

… esanāsuññaṁ, pariggahasuññaṁ, paṭilābhasuññaṁ, paṭivedhasuññaṁ, ekattasuññaṁ, nānattasuññaṁ, khantisuññaṁ, adhiṭṭhānasuññaṁ, pariyogāhaṇasuññaṁ, sampajānassa pavattapariyādānaṁ sabbasuññatānaṁ paramatthasuññaṁ. [25] 10.2. Niddesa Katamaṁ <b>suññasuññaṁ?</b> Cakkhu suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā …

… … yogā dhammā … nīvaraṇā dhammā … parāmāsā dhammā … parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca dhammā tīhi khandhehi ekenāyatanena ekāya dhātuyā sampayuttā; ekena khandhena ekenāyatanena ekāya dhātuyā …

… dukkaṭaṁ; Katañca sukataṁ seyyo, yaṁ katvā nānutappati. Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṁ dupparāmaṭṭhaṁ, nirayāyūpakaḍḍhati. Yaṁ kiñci sithilaṁ kammaṁ, saṅkiliṭṭhañca yaṁ vataṁ; Saṅkassaraṁ brahmacariyaṁ, na taṁ hoti …

… tasmimpi nibbindati. Tasmiṁ nibbindanto agge virajjati, pageva hīnasmiṁ. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā paramatthavisuddhiṁ paññāpenti. Etadaggaṁ, bhikkhave, paramatthavisuddhiṁ paññapentānaṁ yadidaṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati. Te …

Paramaṭṭhakasutta Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno, Yaduttari kurute jantu loke; Hīnāti aññe tato sabbamāha, Tasmā vivādāni …

… suvibhatto, Taṁ anupassī tathā punadeva; Dvādasasuttadharo tatiyamhi, Suyyati vaggavaro mahānāmo. Kāmaguhaṭṭhakaduṭṭhakanāmā, Suddhavaro paramaṭṭhakanāmo; Jarā mettiyavaro suvibhatto, Pasūramāgaṇḍiyā purābhedo. Kalahavivādo ubho viyuhā ca, Tuvaṭakaattadaṇḍasāriputtā; Soḷasasuttadharo catutthamhi, Aṭṭhakavaggavaroti …

… ‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṁ, Pubbeva somanassadomanassaṁ; Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ, Eko care khaggavisāṇakappo’. ‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, Alīnacitto akusītavutti; Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, Eko care khaggavisāṇakappo’. ‘Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno, Dhammesu niccaṁ anudhammacārī; Ādīnavaṁ …

… sātāsātānaṁ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ— ayaṁ sātāsātānaṁ vibhavo. <b>Yametamatthan</b>ti yaṁ paramatthanti— vibhavaṁ bhavañcāpi yametamatthaṁ. <b>Etaṁ me pabrūhi yatonidānan</b>ti. <b>Etan</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ …

… <b>Diṭṭhī hi tesampi tathā samattā</b>ti. Tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti— diṭṭhī hi tesampi tathā samattā. Tenāha bhagavā— “Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā, …

… Aparāpi tisso pucchā— attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā …pe… aparāpi tisso pucchā— diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā … aparāpi tisso pucchā— anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā … aparāpi tisso pucchā— atītapucchā, anāgatapucchā, …

… pañcaṅgikena jhānena pahānaṁ gacchanti. Ayaṁ tesaṁ paṭipakkho nīvaraṇo asukassa pahīnāti na aññānuminitabbaṁ, paramatthamajjhattaṁ, ayaṁ parivattanā. Tattha katamo vevacano? Kāmacchando chandarāgo pemaṁ nikantīti vevacanaṁ. Nīvaraṇaṁ chadanaṁ upakkileso …

… sannipātā gabbhassa avakkanti dissati, dukūlena tāpasena pārikāya tāpasiyā utunikāle dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhi parāmaṭṭhā, tassa tena nābhiparāmasanena sāmakumāro nibbatto. Mātaṅgenāpi isinā brāhmaṇakaññāya utunikāle dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhi parāmaṭṭhā, …

Amatārammaṇakathā Navamavagga Amatārammaṇakathā Amatārammaṇaṁ saṁyojananti? Āmantā. Amataṁ saṁyojaniyaṁ ganthaniyaṁ oghaniyaṁ yoganiyaṁ nīvaraṇiyaṁ parāmaṭṭhaṁ upādāniyaṁ saṅkilesiyanti? Na hevaṁ vattabbe …pe… nanu amataṁ asaṁyojaniyaṁ aganthaniyaṁ …pe… asaṅkilesiyanti? Āmantā. …

… Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññūpasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagatā viharissanti sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṁ …

… caparaṁ, āvuso, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo …

… caparaṁ, āvuso, bhikkhu, yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo …

… caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo …

… Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu—yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpesu sīlesu—sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo …

… virajjituṁ nālaṁ vimuccituṁ. Taṁ kissa hetu? Dīgharattañhetaṁ, bhikkhave, assutavato puthujjanassa ajjhositaṁ mamāyitaṁ parāmaṭṭhaṁ: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Tasmā tatrāssutavā puthujjano nālaṁ nibbindituṁ nālaṁ virajjituṁ …

… virajjituṁ nālaṁ vimuccituṁ. Taṁ kissa hetu? Dīgharattañhetaṁ, bhikkhave, assutavato puthujjanassa ajjhositaṁ mamāyitaṁ parāmaṭṭhaṁ: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Tasmā tatrāssutavā puthujjano nālaṁ nibbindituṁ nālaṁ virajjituṁ …

… Idha, visākhe, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni. Tassa sīlaṁ anussarato cittaṁ pasīdati, pāmojjaṁ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyanti, …

… sīlāni, ariyakantāni sīlāni tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ— akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni. Ye kho, cundi, ariyakantesu sīlesu paripūrakārino, agge te paripūrakārino. Agge kho pana …

… ceva raho ca. Yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca. Yāyaṁ diṭṭhi ariyā …

… caparaṁ, mahānāma, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni. Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṁ anussarati nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, …

… caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. …

… caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo …

… caparaṁ tvaṁ, mahānāma, attano sīlāni anussareyyāsi akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni. Yasmiṁ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṁ anussarati, nevassa tasmiṁ samaye rāgapariyuṭṭhitaṁ cittaṁ hoti, …

… paṇeti, Tasmā naro paradāraṁ na seve. Dubbacabhikkhuvatthu Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṁ dupparāmaṭṭhaṁ, nirayāyupakaḍḍhati. Yaṁ kiñci sithilaṁ kammaṁ, saṅkiliṭṭhañca yaṁ vataṁ; Saṅkassaraṁ brahmacariyaṁ, na taṁ hoti …

… sukhaṁ dukhañca, Pubbeva ca somanassadomanassaṁ; Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ, Eko care khaggavisāṇakappo”. “Āraddhaviriyo paramatthapattiyā, Alīnacitto akusītavutti; Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, Eko care khaggavisāṇakappo”. “Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno, Dhammesu niccaṁ anudhammacārī; Ādīnavaṁ …

… nopanibajjhate kvaci; Madappamādā virataṁ vippamuttaṁ, Taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti. Aññāya lokaṁ paramatthadassiṁ, Oghaṁ samuddaṁ atitariya tādiṁ; Taṁ chinnaganthaṁ asitaṁ anāsavaṁ, Taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti. …

… pucchaṁ samaṇabrāhmaṇe. ‘Ko so pāraṅgato loke, ko patto amatogadhaṁ; Kassa dhammaṁ paṭicchāmi, paramatthavijānanaṁ’. Antovaṅkagato āsi, macchova ghasamāmisaṁ; Baddho mahindapāsena, vepacityasuro yathā. Añchāmi naṁ na muñcāmi, asmā …

… Tisso vijjā anuppattā, kataṁ buddhassa sāsanaṁ”. “Uḷāraṁ vata me mātā, patodaṁ samavassari; Paramatthasañhitā gāthā, yathāpi anukampikā. Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā, anusiṭṭhiṁ janettiyā; Dhammasaṁvegamāpādiṁ, yogakkhemassa pattiyā. Sohaṁ padhānapahitatto, …

… jātā seṭṭhikule ahuṁ; Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā. Upetvā taṁ mahāvīraṁ, assosiṁ dhammadesanaṁ; Amataṁ paramassādaṁ, paramatthanivedakaṁ. Tadā nimantayitvāna, sasaṅghaṁ lokanāyakaṁ; Datvā tassa mahādānaṁ, pasannā sehi pāṇibhi. Jhāyinīnaṁ bhikkhunīnaṁ, aggaṭṭhānamapatthayiṁ; …

… mettupekkhā ca kīdisā. Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka; Kathaṁ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṁ”. Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro; Nibbāpayanto hadayaṁ, hāsayanto sadevakaṁ. Atītabuddhānaṁ jinānaṁ desitaṁ, Nikīlitaṁ …

… saccaṁ addasa passayaṁ; Sacce ṭhatvā pamocesiṁ, ñātīnaṁ taṁ atikkhayaṁ. Anussaritvā sataṁ dhammaṁ, paramatthaṁ vicintayaṁ; Akāsiṁ saccakiriyaṁ, yaṁ loke dhuvasassataṁ. ‘Yato sarāmi attānaṁ, yato pattosmi viññutaṁ; Nābhijānāmi …

… rattaṁ rāgena phandamānaṁ, duṭṭhaṁ dosena phandamānaṁ, mūḷhaṁ mohena phandamānaṁ, vinibaddhaṁ mānena phandamānaṁ, parāmaṭṭhaṁ diṭṭhiyā phandamānaṁ, vikkhepagataṁ uddhaccena phandamānaṁ, aniṭṭhaṅgataṁ vicikicchāya phandamānaṁ, thāmagataṁ anusayehi phandamānaṁ, lābhena phandamānaṁ, …

… Yesaṁ arahantānaṁ khīṇāsavānaṁ “idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ …

… vā idaṁ paresaṁ vā idanti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ, gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, natthi na santi …pe… ñāṇagginā daḍḍhanti— yassa loke sakaṁ natthi. …

… bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho “idaṁ saccaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītan”ti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ …

… pucchā. Aparāpi tisso pucchā— attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā— diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā— anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā. Aparāpi tisso pucchā— atītapucchā, anāgatapucchā, paccuppannapucchā. Aparāpi …

… vibhūtaṁ katvāti— nekkhammaṁ daṭṭhu khemato. <b>Uggahitaṁ nirattaṁ vā</b>ti. <b>Uggahitan</b>ti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ. <b>Nirattaṁ vā</b>ti nirattaṁ vā muñcitabbaṁ vijahitabbaṁ vinoditabbaṁ byantīkātabbaṁ anabhāvaṁ gametabbanti— …

… mahantāni balāni … mahante bojjhaṅge … mahantaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ … mahantaṁ paramatthaṁ amataṁ nibbānaṁ esī gavesī pariyesītipi isi. Mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito— “kahaṁ …

… passanto sammattaniyāmaṁ okkamati. Pañcakkhandhe anattato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati. Pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho paramatthaṁ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṁ okkamati. Pañcakkhandhe ādīnavato passanto anulomikaṁ khantiṁ paṭilabhati. Pañcannaṁ khandhānaṁ nirodho …

… vuttaṁ yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni ariyāni ariyakantāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, alaṅkāro ca sīlaṁ uttamaṅgopasobhaṇatāya, nidhānañca sīlaṁ sabbadobhaggasamatikkamanaṭṭhena, sippañca sīlaṁ akkhaṇavedhitāya, velā ca …

1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. Namo sammāsambuddhānaṁ paramatthadassīnaṁ sīlādiguṇapāramippattānaṁ. Duve hetū duve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya— parato ca ghoso saccānusandhi, ajjhattañca …

… devaññataro vā”ti yassa hoti micchādiṭṭhi, etassa micchādiṭṭhisaṅkileso bhavati. Sace pana sīle patiṭṭhito aparāmaṭṭhassa hi sīlavataṁ hoti, tassa taṁ sīlavato yoniso gahitaṁ avippaṭisāraṁ janeti yāva vimuttiñāṇadassanaṁ, tañca …

… saṅkhāre ca paṭicca viññāṇañca paṭicca ‘nāgaseno’ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ pavattati, paramatthato panettha puggalo nūpalabbhati. Bhāsitampetaṁ, mahārāja, vajirāya bhikkhuniyā bhagavato sammukhā— ‘Yathā hi aṅgasambhārā, hoti …

… yoginā yogāvacarena sabbasattānaṁ saddhaṁ uppādetvā taṁ saddhābījaṁ tīsu sampattīsu ropetabbaṁ, dibbamānusikāsu sukhasampattīsu yāvaparamatthanibbānasukhasampatti. Idaṁ, mahārāja, meghassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ. Puna caparaṁ, mahārāja, megho ututo samuṭṭhahitvā dharaṇitalaruhe …

… tava sabbamitta”. “Na me pitā vā athavāpi mātā, Etādisā yādisako tuvaṁsi; Hitānukampī paramatthakāmo, Sohaṁ karissaṁ vacanaṁ tavajja. Dadāmi te gāmavarāni pañca, Dāsīsataṁ satta gavaṁsatāni; Ājaññayutte ca …

… sādhurūpā; Jhāne ratā hotha sadā samāhitā, Esā ratī pabbajitassa seṭṭhā”. Sutvāna gāthā paramatthasaṁhitā, Subhāsitā isinā paṇḍitena; Te vedajātā anumodamānā, Pakkāmu devā devapuraṁ yasassino. Gāthā imā atthavatī …